Kısaca cevap
Alan adı (domain), bir web sitesinin ornek.com.tr gibi akılda kalıcı adresidir. Bilgisayarlar birbirini IP adresleriyle bulur; alan adı, bu sayısal adresin yerine kullandığımız isimdir. Alan adını bir kayıt firmasından süreli olarak kiralarsınız ve DNS kayıtlarıyla sitenizin ve e-postanızın hangi sunucuda olduğunu belirlersiniz.
Bu sayfada
Alan adı nasıl çalışır?
İnternetteki her sunucunun bir IP adresi vardır (örneğin 203.0.113.10). İnsanların bu sayıları ezberlemesi zor olduğu için alan adları kullanılır. Tarayıcınıza bir alan adı yazdığınızda:
- Cihazınız, alan adının IP adresini bir DNS sunucusuna sorar.
- DNS sunucusu, alan adının kayıtlarına bakıp IP adresini cevap olarak verir.
- Tarayıcınız bu IP adresine bağlanır ve sayfayı açar.
Bu süreç genellikle saniyenin çok küçük bir kısmında tamamlanır. IP adreslerinin nasıl çalıştığını IP adresi nedir yazımızda, hangi DNS sunucusunu kullanabileceğinizi güncel DNS adresleri sayfamızda bulabilirsiniz.
Bir alan adının parçaları
www.ornek.com.tr adresini sağdan sola okuyalım:
| Parça | Örnekte | Açıklama |
|---|---|---|
| Üst düzey alan adı (TLD) | .tr | Ülke veya genel uzantı. Türkiye'nin ülke kodu uzantısı .tr'dir. |
| İkinci düzey | .com | .tr altında ticari kuruluşlar için kullanılan alt uzantı. |
| Alan adı | ornek | Sizin seçtiğiniz ve kaydettirdiğiniz ad. |
| Alt alan adı | www | Alan adı sahibinin ücretsiz oluşturabildiği ek adlar (blog, magaza, mail gibi). |
Alan adı ile URL farkı: ornek.com.tr alan adıdır; https://www.ornek.com.tr/iletisim ise protokolü, alan adını ve sayfa yolunu içeren tam adrestir (URL).
Uzantı türleri
- Genel uzantılar (gTLD):
.com,.net,.org,.infove.shop,.appgibi yeni uzantılar. Genellikle herkes kaydettirebilir. - Ülke kodu uzantıları (ccTLD):
.tr,.de,.ukgibi. Her ülkenin kendi kuralları vardır. - .tr uzantıları:
.com.tr,.net.tr,.org.tr,.gen.trgibi alt uzantılar ve kurumlara özel.edu.tr,.gov.tr,.bel.tr. Kamu ve eğitim kurumlarına ait uzantılar yalnızca ilgili kurumlara verilir.
.tr uzantılı alan adları, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun yürüttüğü TRABIS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) üzerinden, yetkilendirilmiş kayıt firmaları aracılığıyla kaydedilir. Hangi alt uzantı için hangi belgelerin istendiği zaman içinde değişebildiğinden, kayıt öncesinde kayıt firmanızdan güncel koşulları öğrenin.
DNS kayıtları ne işe yarar?
Alan adınızın nereye yönleneceğini DNS kayıtları belirler. En sık kullanılanlar:
| Kayıt | Görevi |
|---|---|
NS | Alan adının DNS kayıtlarını hangi sunucuların yönettiğini söyler (ad sunucuları). |
A | Alan adını bir IPv4 adresine bağlar. |
AAAA | Alan adını bir IPv6 adresine bağlar. |
CNAME | Bir adı başka bir ada yönlendirir (örneğin www'yi ana alan adına). |
MX | Alan adına gelen e-postaların hangi sunucuya gideceğini belirler. |
TXT | Doğrulama ve e-posta güvenliği (SPF, DKIM, DMARC) gibi metin bilgileri tutar. |
DNS kayıtlarında yaptığınız bir değişikliğin her yere yayılması, kayıtların önbellek süresine bağlı olarak dakikalar ile birkaç saat arasında sürebilir.
Alan adı nasıl alınır ve yenilenir?
- İstediğiniz adın boşta olup olmadığını bir kayıt firmasının sitesinde veya whois sorgulama aracımızda kontrol edin.
- Bir kayıt firması seçin; yalnızca ilk yıl fiyatına değil, yenileme ücretine ve transfer koşullarına da bakın.
- Kaydı yaparken iletişim bilgilerinizi doğru girin; alan adıyla ilgili bildirimler bu adrese gelir.
- Otomatik yenilemeyi açın ve bitiş tarihini takviminize not edin. Süresi dolan alan adları bir süre sonra silinir ve başkası tarafından alınabilir.
- Alan adınızı başka firmaya taşımak isterseniz mevcut firmadan transfer kodu (EPP/auth kodu) alırsınız; transfer kilidi açık değilse işlem başlamaz.
Türkçe karakterli alan adları
Alan adı sistemi aslında yalnızca İngilizce harfleri, rakamları ve kısa çizgiyi tanır. Türkçe karakterli alan adları, Punycode adı verilen bir yöntemle bu karakterlerle yazılabilen bir biçime çevrilir. Örneğin çiçek.com.tr adresi arka planda xn--iek-1lab.com.tr olarak kullanılır. Tarayıcınız bu çeviriyi otomatik yapar. Bu harflerin bilgisayarda nasıl kodlandığını merak ediyorsanız ASCII tablomuza göz atabilirsiniz.
Sahte alan adlarına dikkat
Dolandırıcılar, tanınmış markaların adreslerine çok benzeyen alan adları kaydedebilir:
- Harf oyunları:
ornek-destek.com,ornekk.comveya harf yerine rakam kullanılan adresler. - Görünüşte aynı karakterler: Latin harflerine benzeyen başka alfabelerden karakterlerle yazılmış adresler. Tarayıcılar şüpheli durumlarda adresi
xn--ile başlayan haliyle gösterir. - Yeni kaydedilmiş alan adları: Banka veya kargo firması gibi davranan bir site birkaç gün önce kaydedilmiş bir alan adında çalışıyorsa dikkatli olun. Kayıt tarihini whois sorgusuyla görebilirsiniz.
Bu tür oltalama saldırılarının diğer biçimlerini siber saldırı çeşitleri yazımızda anlattık.
İyi bir alan adı seçmek için
- Kısa, kolay yazılan ve telefonda söylendiğinde yanlış anlaşılmayacak bir ad seçin.
- Kısa çizgi ve rakamları gerekmedikçe kullanmayın.
- Başkasına ait bir markayı içeren adlardan kaçının; hukuki sorunlara yol açabilir.
- Türkçe karakterli ad seçtiyseniz karaktersiz yazımını da alıp birini diğerine yönlendirin.
Sık sorulan sorular
Alan adı ile hosting aynı şey mi?
Hayır. Alan adı sitenin adresidir; hosting (barındırma) ise sitenin dosyalarının durduğu sunucudur. İkisini aynı firmadan alabileceğiniz gibi farklı firmalardan da alabilirsiniz; alan adının DNS kayıtları ziyaretçileri hosting sunucusuna yönlendirir.
Bir alan adını sonsuza kadar satın alabilir miyim?
Hayır. Alan adları süreli olarak kaydedilir; genellikle bir ile on yıl arasında kayıt yapılabilir ve süre bitmeden yenilenmesi gerekir. Yenilenmeyen alan adı bir bekleme döneminin ardından silinir ve başkası tarafından alınabilir.
Alan adında Türkçe karakter kullanabilir miyim?
Evet, .com.tr ve .com gibi birçok uzantıda Türkçe karakterli alan adı kaydedilebilir. Ancak bazı e-posta sistemleri ve uygulamalar bu adresleri hâlâ sorunsuz desteklemeyebilir ve kullanıcılar adresi Türkçe karaktersiz yazabilir. Bu yüzden çoğu site her iki yazımı da alıp birini diğerine yönlendirir.
Anahtar kelimeli alan adı Google sıralamasını yükseltir mi?
Alan adında anahtar kelime bulunması tek başına belirgin bir sıralama avantajı sağlamaz. Arama motorları içeriğin kalitesine ve kullanıcıya faydasına bakar. Akılda kalıcı, kısa ve markanızı yansıtan bir alan adı uzun vadede daha değerlidir.
Bir alan adının kime ait olduğunu nasıl öğrenirim?
Whois sorgulama aracımızla alan adının kayıt firmasını, kayıt ve bitiş tarihini görebilirsiniz. Kişisel veri koruma kuralları nedeniyle bireysel sahiplerin adı ve iletişim bilgileri çoğunlukla gösterilmez; sahibine ulaşmak için kayıt firmasının iletişim formunu kullanabilirsiniz.
