Kısaca cevap
IP adresi, internete veya bir ağa bağlı her cihaza verilen numaralı adrestir. Veriler bu adres sayesinde doğru cihaza ulaşır. Evinizin internetten görünen bir genel IP adresi, evdeki her cihazın da yalnızca ev ağında geçerli bir yerel IP adresi vardır. Kendi genel IP adresinizi IP Adresim sayfasında görebilirsiniz.
Bu sayfada
IP adresi basitçe nedir?
IP, İngilizce "Internet Protocol" (İnternet Protokolü) ifadesinin kısaltmasıdır. İnternetteki cihazların birbiriyle nasıl konuşacağını belirleyen kurallar bütünüdür. IP adresi ise bu kurallara göre her cihaza verilen adrestir.
Bunu bir posta adresine benzetebilirsiniz: Bir mektubun doğru eve ulaşması için üzerinde adres yazması gerekir. İnternette de bir web sayfası, mesaj veya video, küçük veri paketlerine bölünür ve her paketin üzerinde gideceği IP adresi yazar. Yol üzerindeki yönlendiriciler (router) bu adrese bakarak paketi doğru yöne iletir.
IP adresi nasıl çalışır?
Tarayıcınıza bir site adı yazdığınızda arka planda kabaca şunlar olur:
- Cihazınız, yazdığınız alan adının (örneğin ipdns.com.tr) hangi IP adresine ait olduğunu bir DNS sunucusuna sorar.
- DNS sunucusu, sitenin IP adresini cevap olarak döner.
- Tarayıcınız bu IP adresine bağlanır ve sayfayı ister. İsteğin üzerinde gönderen olarak sizin genel IP adresiniz yazar.
- Site, sayfayı sizin IP adresinize gönderir; modeminiz de gelen veriyi evdeki doğru cihaza (sizin yerel IP adresinize) iletir.
İsim ile IP adresi arasındaki bu "rehber" görevini DNS üstlenir. Hangi DNS sunucusunu kullandığınız hızınızı ve güvenliğinizi etkileyebilir; seçenekler için güncel DNS adresleri listemize bakabilirsiniz.
Genel IP ve yerel (özel) IP farkı
Evinizde tek bir internet aboneliği vardır, ama ona bağlı çok sayıda cihaz bulunur. Bu yüzden iki tür adres kullanılır:
| Genel IP adresi | Yerel (özel) IP adresi | |
|---|---|---|
| Kim verir? | İnternet sağlayıcınız | Modeminiz (yönlendirici) |
| Kim görür? | Ziyaret ettiğiniz siteler ve servisler | Yalnızca ev ağınızdaki cihazlar |
| Kaç tane? | Genellikle evin tamamı için bir tane | Her cihaz için ayrı |
| Örnek | 203.0.113.42 | 192.168.1.35 |
Yerel ağlarda kullanılmak üzere ayrılmış üç IPv4 aralığı vardır ve bu adresler internette doğrudan kullanılamaz:
10.0.0.0–10.255.255.255172.16.0.0–172.31.255.255192.168.0.0–192.168.255.255
Modeminiz, evdeki cihazların giden trafiğini tek genel IP adresi üzerinden internete çıkarır ve gelen cevapları doğru cihaza dağıtır. Bu işleme NAT (ağ adresi çevirisi) denir. Bilgisayarınızın veya telefonunuzun yerel IP adresini öğrenmek için yerel IP adresini bulma rehberimizi izleyebilirsiniz.
IPv4 ve IPv6 nedir?
IP adreslerinin iki sürümü kullanılıyor:
- IPv4: Nokta ile ayrılmış dört sayıdan oluşur; her sayı 0 ile 255 arasındadır (örneğin
203.0.113.42). 32 bitlik bu yapı yaklaşık 4,3 milyar adrese izin verir. İnternete bağlı cihaz sayısı bunu çoktan aştığı için yeni IPv4 adresi bulmak zorlaştı. - IPv6: İki nokta üst üsteyle ayrılmış, harf ve rakamlardan oluşan gruplardır (örneğin
2001:db8::1). 128 bitlik yapısı pratikte tükenmeyecek kadar çok adres sunar.
Bugün birçok bağlantı iki sürümü aynı anda kullanır. Ayrıntılar için IPv6 nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Statik ve dinamik IP adresi
Dinamik IP, internet sağlayıcısının belirli aralıklarla veya modem yeniden başladığında değiştirebildiği adrestir. Ev internetlerinin çoğu dinamik IP kullanır ve günlük kullanımda bunun bir dezavantajı yoktur.
Statik (sabit) IP hiç değişmez. Evden sunucu çalıştıranlar, kamera sistemlerine uzaktan erişenler veya iş yerleri için gerekebilir ve internet sağlayıcıları genellikle ek ücretle verir. Adresinizi değiştirmenin yollarını IP adresi nasıl değiştirilir rehberimizde anlattık.
CGNAT: IP adresim neden başkalarıyla ortak?
IPv4 adresleri azaldığı için bazı internet sağlayıcıları, özellikle mobil operatörler, birçok aboneye aynı genel IP adresini paylaştırır. Bu yönteme CGNAT (operatör düzeyinde NAT) denir. CGNAT kullanılan bir bağlantıda modeminizin gördüğü dış adres çoğunlukla 100.64.0.0 – 100.127.255.255 aralığındadır ve sitelerin gördüğü genel IP adresinden farklıdır.
CGNAT günlük gezinmeyi etkilemez; ama evdeki bir cihaza dışarıdan bağlanmak (port yönlendirme) veya bazı oyunlarda doğrudan bağlantı kurmak mümkün olmayabilir. Böyle bir ihtiyacınız varsa internet sağlayıcınıza "genel IP" veya "statik IP" seçeneğini sorabilirsiniz.
IP adresiniz sizin hakkınızda ne söyler, ne söylemez?
Bir web sitesi IP adresinize bakarak şunları tahmin edebilir:
- Hangi ülkeden ve yaklaşık hangi şehirden bağlandığınızı,
- Hangi internet sağlayıcısını kullandığınızı,
- Bir VPN veya veri merkezi üzerinden bağlanıp bağlanmadığınızı.
IP adresiniz tek başına adınızı, açık adresinizi veya telefon numaranızı göstermez. Bir IP adresini belirli bir aboneyle eşleştirebilecek olan internet sağlayıcısıdır ve bu bilgiyi ancak yasal süreçler çerçevesinde paylaşır. IP adresinizin görünmesini istemiyorsanız IP gizleme yöntemlerini inceleyebilirsiniz. IP adreslerinin kötüye kullanıldığı saldırı türlerini ise IP sahtekarlığı yazımızda anlattık.
Özel anlamı olan IP adresleri
127.0.0.1(localhost): Cihazın kendisini gösterir; bu adrese gönderilen veri ağa çıkmaz.192.168.1.1veya192.168.0.1: Birçok modemin yönetim arayüzünün varsayılan adresi.169.254.x.x: Cihaz modemden adres alamadığında kendine verdiği geçici adres. Bilgisayarınızda bu adresi görüyorsanız modemle bağlantınızda bir sorun var demektir.0.0.0.0: "Adres yok" veya "tüm adresler" anlamında, ayarlarda ve yazılımlarda kullanılan özel bir değer.
IP adresimi nasıl öğrenirim?
- Genel IP adresiniz: IP Adresim sayfasını açmanız yeterli; adres, konum ve sağlayıcı bilgisiyle birlikte görünür.
- Windows'ta yerel IP: Başlat menüsüne
cmdyazıp Komut İstemi'ni açın,ipconfigyazıp Enter'a basın. "IPv4 Adresi" satırındaki değer yerel IP adresinizdir. - Telefonda yerel IP: Bağlı olduğunuz Wi-Fi ağının ayrıntılarına girdiğinizde IP adresi görünür.
Yeni karşılaştığınız terimlerin kısa açıklamaları için yeni başlayanlar için internet terimleri sözlüğümüze göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
IP adresi kişisel veri midir?
Bir IP adresi tek başına adınızı veya adresinizi göstermez; ancak internet sağlayıcısının kayıtlarıyla birleştirildiğinde belirli bir aboneye ulaşılabilir. Bu nedenle IP adresi, veri koruma düzenlemelerinde genellikle kişisel veri olarak değerlendirilir ve siteler bu bilgiyi gizlilik politikalarına uygun şekilde işlemelidir.
192.168.1.1 nedir?
Evlerdeki modemlerin çoğunun yerel ağdaki varsayılan adresidir. Tarayıcıya yazdığınızda modemin yönetim arayüzü açılır. Bu adres yalnızca ev ağınızın içinde geçerlidir; internetteki genel IP adresiniz değildir. Bazı modemler 192.168.0.1 veya 10.0.0.1 gibi farklı adresler kullanır.
İki cihaz aynı IP adresine sahip olabilir mi?
Aynı yerel ağda iki cihaz aynı yerel IP adresini kullanırsa IP çakışması yaşanır ve cihazlardan biri internete bağlanamaz. Genel IP adresinde ise evdeki tüm cihazların modem üzerinden aynı adresi paylaşması normaldir.
IPv6 kullanmak için bir şey yapmam gerekir mi?
Genellikle hayır. İnternet sağlayıcınız ve modeminiz IPv6'yı destekliyorsa cihazlarınız otomatik olarak IPv6 adresi alır. Destek yoksa IPv4 ile çalışmaya devam edersiniz; sitelerin çoğu iki sürümle de açılır.
127.0.0.1 ne demek?
127.0.0.1, her cihazın kendisini gösteren özel bir adrestir (localhost). Bu adrese gönderilen veri ağa hiç çıkmaz, aynı cihaza geri döner. Genellikle yazılım geliştirme ve ağ testlerinde kullanılır.
