URL Encode / Decode: Adres Kodlama ve Çözme Aracı

URL kodlama nedir?

Web adresleri (URL) yalnızca sınırlı sayıda karakter içerebilir: İngilizce harfler, rakamlar ve birkaç işaret. Boşluk, Türkçe harfler ve adreste özel anlamı olan ?, &, =, # gibi işaretler bir değerin içinde kullanılacaksa önce kodlanması gerekir. Bu işleme URL kodlama veya yüzde kodlama (percent-encoding) denir.

Kodlamada her karakter, yüzde işareti ve iki onaltılık (hexadecimal) rakamla yazılır. Örneğin boşluk %20, & işareti %26 olur. Adreslerin genel yapısını internet alan adı (domain) yazımızda anlattık; terimler için internet terimleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.

Türkçe karakterler neden %C5%9F gibi görünür?

Türkçe harfler adreslerde UTF-8 denen karakter kodlamasıyla yazılır. UTF-8'de her Türkçe harf iki bayttan oluşur, bu yüzden her biri iki yüzde kodu ile gösterilir:

Örneğin "şifre güvenliği" ifadesi kodlandığında %C5%9Fifre%20g%C3%BCvenli%C4%9Fi olur. İngilizce harfler ve rakamlar olduğu gibi kalır.

Araç nasıl kullanılır?

1. Metni veya adresi üstteki kutuya yazın ya da yapıştırın.
2. Kodlamak için Kodla (encode), kodlanmış bir metni okumak için Çöz (decode) düğmesine basın.
3. Sonuç alttaki alanda görünür. Kopyala düğmesiyle panoya alabilirsiniz.

"Tam adres olarak kodla" seçeneği ne değiştirir?

Kodla düğmesi iki farklı şekilde çalışabilir:

• Kutu işaretli değilse metnin tamamı tek bir değer gibi kodlanır. /, :, ?, & ve = dahil adreste özel anlamı olan bütün işaretler kodlanır. Bir arama kelimesini veya bir adresi başka bir adresin içine parametre olarak koyacaksanız bunu kullanın. (Programcılar bu yönteme encodeURIComponent der.)
• Kutu işaretliyse metin bütün bir adres olarak kabul edilir. Adresin yapısını oluşturan / : ? & = ve # gibi işaretler korunur; yalnızca Türkçe harfler, boşluklar ve adreste kullanılamayan diğer karakterler kodlanır. (Programcılar bu yönteme encodeURI der.)

Aynı adresin iki sonucu şöyledir:

Tam adres seçeneği, bir değerin içindeki & veya = işaretini de kodlamaz. Örneğin arama kelimeniz "Ali & Veli" ise yalnızca bu kelimeyi, kutu işaretsizken kodlayıp adrese ekleyin. Aksi halde & işareti yeni bir parametrenin başlangıcı sanılır.

Çözme (decode) nasıl çalışır?

Çöz düğmesi bütün %XX kodlarını karşılık gelen karakterlere çevirir. Formlardan gelen adreslerde boşluklar + ile yazıldığı için araç çözme sırasında her + işaretini boşluğa çevirir. Metinde yarım kalmış bir kod varsa (ör. sonda tek başına %C5) sonuç yerine bir hata mesajı görünür.

Alan adındaki Türkçe karakterler farklı kodlanır

URL kodlama, adresin alan adından sonraki kısmı (sayfa yolu ve parametreler) içindir. Alan adının kendisindeki Türkçe karakterler ise Punycode denen başka bir yöntemle yazılır. Örneğin örnek.com alan adı, DNS'te xn--rnek-4qa.com olarak geçer. Tarayıcılar bu dönüşümü kendiliğinden yapar. Bu yüzden Türkçe karakterli bir alan adını bu araçla kodlamanız gerekmez; kodlarsanız ortaya çıkan %C3%B6rnek.com geçerli bir alan adı olmaz.

Sık yapılan hatalar

• İki kez kodlamak: Zaten kodlanmış bir adresi tekrar kodlarsanız % işaretleri %25'e dönüşür ve adres bozulur. Metinde % ile başlayan kodlar varsa önce çözüp bakın.
• Tam adresi işaretsiz kodlamak: Tarayıcıya yapıştıracağınız bir adresi kutu işaretsizken kodlarsanız https%3A%2F%2F… gibi açılmayan bir metin elde edersiniz. Tam adresler için kutuyu işaretleyin.
• Değerdeki & işaretini unutmak: Bir parametre değerinde &, = veya # varsa o değeri ayrıca, kutu işaretsizken kodlayın.

Ne zaman işinize yarar?

• Bir yerden kopyaladığınız, % işaretleriyle dolu bir adresin ne içerdiğini okumak.
• Türkçe karakterli bir arama kelimesini veya dosya adını bir bağlantıya güvenle eklemek.
• Paylaşılan bir bağlantının sizi gerçekte nereye götürdüğünü anlamak. Kodlanmış uzun bağlantılar bazen asıl adresi gizlemek için kullanılır; çözülmüş halde bağlantının gerçek hedefini daha kolay görürsünüz. Şüpheli bir bağlantının arkasındaki sitenin çalışıp çalışmadığını site çalışıyor mu aracımızla, sunucu başlıklarını HTTP başlıkları aracımızla kontrol edebilirsiniz.

Karakterlerin bilgisayardaki sayısal karşılıklarını merak ediyorsanız ASCII tablosu sayfamıza bakabilirsiniz.