Siber Saldırı Çeşitleri

Bu sayfa, en yaygın saldırı türlerine genel bir bakıştır. Her başlıkta saldırının ne olduğunu, nasıl fark edileceğini ve nasıl korunacağınızı kısaca anlattık. Bazı konuların ayrıntılı rehberlerine bağlantı verdik. Geçen terimlerin kısa açıklamalarını internet terimleri sözlüğümüzde bulabilirsiniz.

Özet tablo: saldırılar, belirtiler ve korunma yolları

1. Oltalama (phishing) ve sahte SMS'ler

Oltalamada saldırgan banka, kargo şirketi, resmi kurum veya tanıdığınız bir marka gibi davranır. Amacı sizi sahte bir siteye götürüp şifre, kart bilgisi veya doğrulama kodu girdirmektir. SMS ile yapılan türüne "smishing" de denir.

Türkiye'de sık görülen örnekler şunlardır: "Kargonuz adres eksikliği nedeniyle teslim edilemedi, küçük bir ücret ödeyin", "Kartınız bloke oldu, hemen doğrulayın", "Adınıza ödenmemiş bir ceza veya iade var" gibi mesajlar. Hepsinin ortak noktası acele ettirmek ve bir bağlantıya tıklatmaktır.

Nasıl korunursunuz?

• SMS veya e-postadaki bağlantıya tıklamak yerine kurumun resmi uygulamasını açın ya da adresini kendiniz yazın.
• Bağlantının alan adına dikkat edin. Gerçek ada benzeyen, fazladan kelime veya harf içeren adresler sahtedir.
• Bankalar ve resmi kurumlar sizden SMS ile gelen doğrulama kodunu, şifrenizi veya kart bilgilerinizin tamamını telefonda veya mesajla istemez.
• Bir alan adının ne zaman ve kimin adına kaydedildiğini merak ediyorsanız whois sorgulama aracımızı kullanabilirsiniz. Birkaç gün önce kaydedilmiş bir "banka" adresi ciddi bir uyarı işaretidir.

2. Kötü amaçlı yazılımlar ve fidye yazılımı

Kötü amaçlı yazılım (malware); virüs, casus yazılım, bankacılık truva atı gibi cihazınıza zarar vermek veya bilgilerinizi çalmak için yazılmış programların genel adıdır. Genellikle sahte e-posta ekleri, korsan programlar, "ücretsiz" oyun hileleri veya resmi mağaza dışından indirilen uygulamalarla bulaşır.

Fidye yazılımı ise dosyalarınızı şifreleyip açmak için para ister. Para ödemek dosyaların geri geleceğini garanti etmez.

Nasıl korunursunuz?

• İşletim sisteminizi, tarayıcınızı ve uygulamalarınızı güncel tutun. Windows 10'un ücretsiz güvenlik güncellemeleri 14 Ekim 2025'te sona erdi; mümkünse Windows 11'e geçin.
• Uygulamaları yalnızca resmi mağazalardan ve üreticinin kendi sitesinden indirin.
• Önemli dosyalarınızı düzenli olarak yedekleyin. Yedeğin en az bir kopyası, bilgisayara sürekli bağlı olmayan harici bir diskte veya sürüm geçmişi tutan bir bulut hizmetinde olsun.
• Windows'taki yerleşik güvenlik korumasını kapatmayın.

3. Şifre saldırıları

En yaygın şifre saldırısı, başka bir siteden sızdırılmış e-posta ve şifre çiftlerinin toplu halde farklı sitelerde denenmesidir. Buna "kimlik bilgisi doldurma" (credential stuffing) denir. Aynı şifreyi birçok yerde kullanıyorsanız, bir sitedeki sızıntı tüm hesaplarınızı tehlikeye atar. Bir diğer yöntem de "123456" gibi kolay şifrelerin tek tek denenmesidir.

Nasıl korunursunuz?

• Her hesap için farklı ve uzun bir şifre kullanın. Rastgele güçlü şifre üretici aracımız bu iş için hazırlandı.
• Şifreleri akılda tutmak için güvenilir bir şifre yöneticisi kullanın.
• Başta e-posta hesabınız olmak üzere önemli hesaplarda iki adımlı doğrulamayı açın. Destekleniyorsa geçiş anahtarı (passkey) kullanın.

4. Ortadaki adam saldırıları

Saldırgan, sizinle bağlandığınız site arasına girip trafiği okumaya veya değiştirmeye çalışır. En çok halka açık Wi-Fi ağlarında ve gerçek ağı taklit eden sahte erişim noktalarında görülür. Günümüzde HTTPS bu riski büyük ölçüde azalttı; ama tarayıcı "Bağlantınız gizli değil" uyarısı verdiğinde devam ederseniz koruma ortadan kalkar.

Ayrıntılı anlatım ve korunma adımları için ortadaki adam saldırıları rehberimize bakın.

5. DDoS saldırıları

DDoS, bir siteyi veya bağlantıyı çok sayıda cihazdan gönderilen trafikle boğup hizmet veremez hale getirme saldırısıdır. Genellikle siteleri, oyun sunucularını ve şirketleri hedef alır. Bazen oyun oynayan ev kullanıcıları da hedef olabilir. Bu saldırılarda sahte gönderen adresleri de kullanılır; bu konuyu IP sahtekarlığı yazımızda anlattık.

Belirtiler ve alınabilecek önlemler için DDoS saldırısı nedir yazımızı okuyun. Evdeki modem, kamera ve akıllı cihazların varsayılan şifrelerini değiştirmek, bu cihazların saldırılarda kullanılmasını da önler.

6. Sosyal mühendislik ve telefon dolandırıcılığı

Sosyal mühendislik, teknik bir açık yerine insanların güvenini, korkusunu veya yardımseverliğini kullanır. Arayan kişi kendini banka görevlisi, polis, savcı, operatör çalışanı veya teknik destek olarak tanıtabilir. "Hesabınız tehlikede, paranızı güvenli hesaba aktaralım" ya da "telefonunuza gelen kodu söyleyin" gibi taleplerde bulunur.

Nasıl korunursunuz?

• Resmi kurumlar ve bankalar telefonda sizden para transferi, şifre veya SMS kodu istemez.
• Şüphelendiğinizde telefonu kapatın ve kurumu, resmi sitesinde veya kartınızın arkasında yazan numaradan kendiniz arayın.
• Uzaktan erişim uygulaması kurmanızı isteyen "teknik destek" aramalarına izin vermeyin.
• Özellikle yaşlı aile büyüklerinizi bu tür aramalara karşı önceden bilgilendirin.

7. Sahte uygulamalar ve sahte VPN'ler

Popüler bir uygulamanın taklidi, "telefon hızlandırıcı", "ücretsiz VPN" veya "engel aşma" vaadiyle sunulan uygulamalar kötü amaçlı yazılım içerebilir ya da verilerinizi toplayabilir. Erişim sorunlarının yaşandığı dönemlerde bu tür uygulamalar çoğalır.

Nasıl korunursunuz?

• Uygulamayı resmi mağazadan indirin, geliştirici adını ve yorumları kontrol edin.
• Uygulamanın işiyle ilgisi olmayan izinler (ör. bir VPN'in rehberinize veya SMS'lerinize erişmek istemesi) şüphelidir.
• VPN seçerken nelere dikkat edeceğinizi IP adresi gizleme rehberimizde anlattık.

8. SIM kart değişimi (SIM swap)

Dolandırıcı, sahte belge veya kandırma yoluyla sizin telefon numaranızı kendi elindeki yeni bir SIM karta taşıtmaya çalışır. Başarılı olursa bankanızın ve hesaplarınızın SMS ile gönderdiği doğrulama kodları ona gider.

Nasıl anlaşılır ve korunulur?

• Telefonunuz belirgin bir sebep olmadan aniden "servis yok" durumuna düşer ve öyle kalırsa operatörünüzü başka bir telefondan hemen arayın.
• Önemli hesaplarda mümkünse SMS yerine doğrulama uygulaması veya geçiş anahtarı kullanın.
• Kimlik bilgilerinizi, anne kızlık soyadı gibi güvenlik sorusu cevaplarını sosyal medyada paylaşmayın.

Sizi dolaylı etkileyen saldırılar: veri sızıntıları

Bazı saldırılar doğrudan sizi değil, üye olduğunuz şirketleri hedef alır. Bir şirketin veritabanı ele geçirildiğinde adınız, telefonunuz veya e-postanız sızabilir. Bu bilgiler daha sonra size özel hazırlanmış, inandırıcı oltalama mesajlarında kullanılır.

Bir şirketten veri sızıntısı bildirimi alırsanız o sitedeki şifrenizi ve aynı şifreyi kullandığınız diğer hesapları değiştirin. Sonraki haftalarda adınızla gelen "resmi görünümlü" mesajlara karşı daha dikkatli olun.

Saldırıya uğradıysanız ilk yapmanız gerekenler

1. Para veya kart bilgisi söz konusuysa bankanızı kartın arkasındaki veya bankanın resmi sitesindeki numaradan hemen arayın ve kartınızı kullanıma kapattırın.
2. Şifrelerinizi değiştirin. Önce e-posta hesabınızdan başlayın, çünkü diğer hesapların şifre sıfırlama bağlantıları oraya gelir. Bunu güvendiğiniz başka bir cihazdan yapın.
3. Açık oturumları kapatın ve iki adımlı doğrulamayı açın.
4. Cihazınızı tarayın, bilmediğiniz uygulamaları kaldırın ve güncellemeleri kurun.
5. Kanıtları saklayın: Mesajların, arama kayıtlarının ve işlemlerin ekran görüntülerini alın.
6. Resmi makamlara bildirin. En yakın polis merkezine veya Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunabilirsiniz. Türkiye'de siber olaylara ulusal düzeyde müdahaleyi koordine eden kurum USOM'dur (Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi); zararlı bağlantı ve siteleri bu kuruma da bildirebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Maddi kayıp veya hukuki süreç söz konusuysa bir avukata ya da ilgili resmi kuruma başvurun.