Oltalama (Phishing) Linki Nasıl Anlaşılır?

Oltalama mesajları eskisi kadar kolay tanınmıyor. Yazım hataları azaldı, logolar düzgün, dil akıcı. Değişmeyen tek şey şu: sahte sayfanın adresi, taklit ettiği kurumun adresi olamaz. Bu yüzden mesajın ne kadar inandırıcı göründüğüne değil, linkin nereye gittiğine bakmayı öğrenmek en kalıcı korumadır.

Oltalama (phishing), birinin bir kurum veya tanıdık gibi davranıp sizi sahte bir sayfaya yönlendirerek şifre, kart bilgisi veya doğrulama kodu almaya çalışmasıdır. Diğer saldırı türleriyle birlikte genel bir bakışı siber saldırı çeşitleri yazımızda bulabilirsiniz. Aşağıdaki örneklerde yalnızca ornek.com gibi uydurma adresler kullanılmıştır.

Bir web adresi nasıl okunur?

Bir linkin kime ait olduğunu anlamak için alan adını (sitenin internetteki adı; ayrıntısı alan adı nedir yazımızda) bulmanız gerekir. Kural basittir: https:// kısmından sonra gelen ilk / işaretine kadar olan bölümü alın; bu bölümün en sağındaki iki parça (Türkiye uzantılarında üç parça, ör. ornek.com.tr) sitenin gerçek adıdır.

Benzer harf tuzakları

Göz, kelimeleri harf harf okumaz; tanıdık bir şekil gördüğünde tamamlar. Oltalama adresleri bundan yararlanır:

• Rakam ve harf: 0 ile o, 1 ile l.
• Birleşen harfler: rn yan yana bakıldığında m gibi görünür.
• Fazladan veya eksik harf: ornekk.com, ornk.com.
• Farklı uzantı: ornek.com.tr yerine ornek.co veya ornek-tr.com.
• Başka alfabelerden harfler: Bazı alfabelerdeki harfler Latin harfleriyle neredeyse aynı görünür. Tarayıcılar bu tür adresleri bazen xn-- ile başlayan bir biçimde gösterir; adres çubuğunda böyle bir ifade görürseniz dikkatli olun.

Mesajın kendisindeki işaretler

• Acele ve korku: "24 saat içinde doğrulamazsanız hesabınız kapatılacak", "Son uyarı".
• Beklenmedik kazanç: Katılmadığınız bir çekilişte ödül, başvurmadığınız bir iade.
• Genel hitap: Adınız yerine "Değerli müşterimiz".
• Uyuşmayan gönderen: E-postada görünen ad bir kurumu gösterir ama gönderen adresi alakasız bir alan adından gelir. Görünen adın üzerine dokunarak gerçek adresi görebilirsiniz.
• Kısaltılmış link: Kurumların resmi bildirimleri genellikle kendi alan adlarını kullanır. Kısaltılmış bir link tek başına sahte demek değildir, ama nereye gittiğini göremediğiniz için ek dikkat gerektirir.
• Bilgi isteği: Şifre, SMS ile gelen doğrulama kodu veya kartın tamamı. Kurumlar bunları mesajla istemez.

Tıklamadan önce linki nasıl incelersiniz?

Bilgisayarda

1. Fare imlecini linkin üzerine getirin, tıklamayın.
2. Tarayıcı penceresinin sol alt köşesinde linkin gerçek adresi görünür. E-posta programlarında adres küçük bir baloncukta da çıkabilir.
3. Görünen adresin alan adını yukarıdaki kuralla okuyun.

Telefonda

1. Linke kısa dokunmak yerine parmağınızı üzerinde basılı tutun.
2. Açılan menünün üst kısmında linkin tam adresi görünür. Bazı uygulamalar sayfanın küçük bir önizlemesini de açar; önizlemede bilgi girmeyin.
3. Adresi okuyun ve menüyü kapatın. Emin değilseniz Linki kopyala seçeneğiyle adresi kopyalayıp inceleyebilirsiniz.

Kısaltılmış veya karışık linkler için

• Linki kopyalayıp site çalışıyor mu aracımıza yapıştırın. Araç linki kendi sunucumuzdan açar ve yönlendirme zincirini, yani linkin sizi hangi adreslerden geçirip nereye götürdüğünü gösterir. Araç sitenin güvenli olup olmadığına karar vermez.
• Varış adresinin alan adını whois sorgulama aracımızla kontrol edin. Birkaç gün önce kaydedilmiş bir "banka" veya "kargo" adresi ciddi bir uyarıdır.
• Adreste % işaretli uzun kodlar varsa URL kod çözücü aracımızla okunur hale getirebilirsiniz.

QR kodlardaki linkler

QR kodu da bir linkten ibarettir ve aynı şekilde sahte bir sayfaya götürebilir. Park yeri, restoran menüsü veya ilan gibi herkesin erişebildiği yerlere yapıştırılmış kodlarda, orijinal kodun üzerine başka bir etiket eklenmiş olabilir. Telefon kamerası kodu okuduğunda adresi açmadan önce küçük bir önizleme gösterir; alan adını bu önizlemede okuyun. Ödeme veya giriş isteyen bir sayfa açılırsa adresi bir kez daha kontrol edin.

En güvenli yöntem yine de linki hiç kullanmamaktır. Mesaj bir kurumdan geliyorsa kurumun uygulamasını açın veya adresini tarayıcıya kendiniz yazın. Gerçek bir bildirim varsa orada da görünür.

Tıkladıysanız ne yapmalısınız?

Yapmanız gereken, sayfada ne yaptığınıza bağlıdır:

Şifre değiştirirken önce e-posta hesabınızdan başlayın, çünkü diğer hesapların sıfırlama bağlantıları oraya gelir. Yeni ve güçlü bir şifre için şifre üretici aracımızı kullanabilirsiniz.

Nereye bildirebilirsiniz?

• Taklit edilen kurum: Bankaların ve büyük şirketlerin çoğunun resmi sitesinde oltalama bildirimi için bir kanal bulunur. Bu kanalı mesajdaki linkten değil, kurumun adresini kendiniz yazarak bulun.
• E-posta hizmetiniz: Çoğu e-posta hizmetinde bir iletiyi "oltalama" veya "istenmeyen" olarak bildirme seçeneği vardır.
• USOM: Türkiye'de siber olaylara ulusal düzeyde müdahaleyi koordine eden Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi'ne zararlı bağlantıları bildirebilirsiniz.
• Resmi makamlar: Maddi kayıp yaşadıysanız kanıtları (ekran görüntüleri, mesajlar) saklayarak polis merkezine veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilirsiniz.

Oltalamanın SMS ile yapılan türünü ayrıca sahte SMS dolandırıcılığı yazımızda, terimlerin açıklamalarını ise internet terimleri sözlüğümüzde bulabilirsiniz.