Şüpheli Bir Linki Tıklamadan Nasıl Kontrol Edersiniz?

Bir mesajdaki linke tıklamadan önce durup düşünmek iyi bir alışkanlık. Ama çoğu zaman sadece bakmak yetmez: link kısaltılmıştır, uzun ve anlamsız karakterlerle doludur ya da tanıdık bir adrese benziyor ama emin olamıyorsunuzdur. Bu yazı, bakmanın yetmediği o durumlar için. Linki kendi cihazınızda açmadan, adım adım nereye gittiğini ve kime ait olduğunu nasıl öğreneceğinizi anlatıyoruz.

Bir adresin nasıl okunacağını ve oltalama mesajlarının genel işaretlerini oltalama linki nasıl anlaşılır yazımızda ayrıntılı anlattık; burada o bilgiyi özetleyip araçlarla yapılabilecek kontrollere odaklanıyoruz. Örneklerde yalnızca ornek.com gibi uydurma adresler kullanılmıştır.

1. Linki açmadan kopyalayın

İncelemenin ilk kuralı, linkin kendi cihazınızda açılmamasıdır. Bunun için adresi metin olarak almanız gerekir.

• Bilgisayarda: Linkin üzerine sağ tıklayın ve Bağlantı adresini kopyala seçeneğini seçin. E-posta programlarında da benzer bir seçenek bulunur.
• Telefonda: Linke kısa dokunmayın; parmağınızı üzerinde basılı tutun ve açılan menüden Linki kopyala veya Bağlantıyı Kopyala seçeneğine dokunun. Bazı uygulamalar bu sırada sayfanın küçük bir önizlemesini açar; önizlemede hiçbir şeye dokunmayın.

Kopyaladığınız adresi bir not uygulamasına veya arama kutusu olmayan bir metin alanına yapıştırın. Böylece adresin tamamını rahatça okuyabilirsiniz.

2. Gerçek alan adını bulun

Adresin https:// kısmından sonra gelen ilk / işaretine kadar olan bölümüne bakın. Bu bölümün en sağındaki kısım (ör. ornek.com veya ornek.com.tr) sitenin gerçek alan adıdır (sitenin internetteki adı). Soldaki her şey, örneğin ornek.com.guvenlik-kontrol.net adresindeki ornek.com kısmı, yalnızca süs olabilir; bu adresin sahibi guvenlik-kontrol.net'tir.

Alan adı, mesajın geldiği kurumun bildiğiniz adresiyle birebir aynıysa ve sayfa sizden beklenmedik bir bilgi istemiyorsa risk düşüktür. Farklıysa veya harflerden biri tuhaf görünüyorsa aşağıdaki kontrollere geçin. Benzer harf tuzaklarının örnek tablosu oltalama rehberimizde var.

3. Kısaltılmış linkin nereye gittiğini görün

Kısaltma hizmetleri uzun bir adresi kisa.ornek/Ab3x gibi kısa bir adrese çevirir. Bu kullanışlıdır ama linkin gerçek hedefini gizler. Hedefi görmenin iki yolu var.

Kısaltma hizmetinin önizleme özelliği

Bazı kısaltma hizmetleri, kısa adresin sonuna bir işaret eklendiğinde veya adresin başına "preview" gibi bir ifade konduğunda linki açmak yerine hedefi gösteren bir önizleme sayfası sunar. Bu özellik her hizmette yoktur ve biçimi hizmetten hizmete değişir. Kullandığınız hizmetin yardım sayfasında "önizleme" (preview) özelliğini arayın.

Site çalışıyor mu aracıyla yönlendirme zinciri

Daha genel bir yol, linki site çalışıyor mu aracımıza yapıştırmaktır. Araç adresi kendi sunucumuzdan açar, yani sayfa sizin tarayıcınızda hiç çalışmaz. Sonuçta yönlendirme zincirini (linkin sizi sırayla hangi adreslere gönderdiği) ve son varış adresini görürsünüz.

1. Kopyaladığınız linki aracın kutusuna yapıştırın ve kontrolü başlatın.
2. Sonuçta 301, 302 gibi kodlarla listelenen adımlara bakın. Her satır bir ara adrestir.
3. En sondaki adresin alan adını 2. adımdaki kuralla okuyun.

Kısa bir linkin birkaç farklı alan adından geçmesi tek başına kötü değildir; reklam ve ölçüm hizmetleri de bunu yapar. Dikkat etmeniz gereken, zincirin sonunda taklit edilen kurumla ilgisi olmayan bir alan adına varılmasıdır. Araç en fazla beş yönlendirmeyi izler; zincir daha uzunsa bu da başlı başına şüphe nedenidir.

Araç, linkin nereye gittiğini gösterir; sitenin güvenli olup olmadığına karar vermez. Ayrıca linkin içinde size özel bir kod varsa, gönderen bu linkin bir kez açıldığını görebilir; ancak açan taraf olarak sizin değil, sunucumuzun adresi görünür.

Adreste %2F, %3A gibi yüzde işaretli kodlar varsa bunlar okunmasını zorlaştırmak için kullanılmış olabilir. URL kod çözücü aracımız bu kodları normal karakterlere çevirir.

4. Alan adının yaşına bakın

Sahte sayfalar çoğu zaman kısa süre önce kaydedilmiş alan adlarında açılır, çünkü bu adresler bir süre sonra engel listelerine girer ve yenileri alınır. Varış adresinin alan adını whois sorgulama aracımıza yazın ve kayıt tarihine bakın.

• Bir banka, kargo firması veya devlet kurumu gibi davranan bir alan adı birkaç gün ya da birkaç hafta önce kaydedilmişse bunu güçlü bir uyarı sayın.
• Eski bir alan adı ise tek başına güvence değildir. Eski adresler satılabilir veya ele geçirilebilir.
• Kayıt sahibi bilgileri çoğu zaman gizlilik hizmetiyle kapatılır; bu normaldir ve tek başına bir şey ifade etmez.

5. Sertifikayı kontrol edin (ama fazla anlam yüklemeyin)

SSL sertifika kontrolü aracımız, varış adresinin güvenlik sertifikasının hangi alan adları için verildiğini ve ne zaman alındığını gösterir. Bu bilgi, adresin gerçekten iddia ettiği alan adında çalıştığını doğrulamaya yarar.

Ancak geçerli bir sertifika, sitenin dürüst olduğu anlamına gelmez. Sertifikalar bugün kolayca ve çoğu zaman ücretsiz alınabilir; sahte sayfalar da sertifika kullanır. Tarayıcıdaki kilit simgesinin neyi gösterip neyi göstermediğini HTTPS ve kilit simgesi yazımızda anlattık. Birkaç gün önce alınmış bir sertifika ile birkaç gün önce kaydedilmiş bir alan adı bir araya geliyorsa, bu iki ipucu birbirini güçlendirir.

6. Bilinen tarama hizmetlerine danışın

Bazı ücretsiz hizmetler, bir adresi bilinen zararlı site listeleriyle karşılaştırır veya birden fazla güvenlik firmasının görüşünü tek sayfada gösterir. Google'ın Güvenli Tarama site durumu sayfası ve VirusTotal bu tür hizmetlere örnektir; bu isimler öneri değil, örnektir.

• Temiz sonuç kesinlik değildir. Yeni açılmış bir sahte sayfa henüz hiçbir listede olmayabilir.
• Kişisel link göndermeyin. Şifre sıfırlama linki, fatura veya kargo takip linki gibi size özel bilgiler içeren adresleri bu hizmetlere yapıştırmayın. Gönderilen adresler hizmetin kayıtlarında kalabilir ve başka kullanıcılarla paylaşılabilir.

Kontrol sonuçlarını nasıl birleştirmelisiniz?

SMS ile gelen linklerde sık görülen senaryoları sahte SMS dolandırıcılığı yazımızda topladık.

Zaten tıkladıysanız

Paniğe gerek yok; önemli olan sayfada ne yaptığınızdır. Sayfayı açıp hiçbir şey yazmadan kapattıysanız sekmeyi kapatın ve indirilenler klasörünüzde beklemediğiniz bir dosya olup olmadığına bakın. Şifre yazdıysanız o şifreyi güvendiğiniz başka bir cihazdan hemen değiştirin ve iki adımlı doğrulamayı açın. Kart bilgisi veya SMS kodu girdiyseniz bankanızı resmi numarasından arayın. Durumlara göre ayrıntılı adımlar oltalama rehberimizdeki tabloda yer alıyor.

Terimlerin kısa açıklamaları için internet terimleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.