Güçlü Şifre Nasıl Oluşturulur? Şifre Yöneticisi Nedir

Birçok site kayıt olurken aynı kuralları sayar: en az bir büyük harf, bir rakam, bir sembol. Bu kurallara uyan Ankara2024! gibi bir şifre ekranda "güçlü" diye yeşil yanabilir. Oysa bu şifre bir şehir adı, bir yıl ve bir ünlemden oluşur; şifre deneyen programların ilk denediği kalıpların tam içindedir. Sitenin gösterdiği renk, şifrenin gerçekte ne kadar dayanıklı olduğunu her zaman yansıtmaz.

Bu yazıda bir şifreyi gerçekten neyin güçlü yaptığını, akılda kalan ama tahmin edilemeyen şifrelerin nasıl kurulacağını ve onlarca hesabın şifresini ezberlemeden nasıl yönetebileceğinizi anlatıyoruz. Hazır ve rastgele bir şifre isterseniz rastgele şifre üretici aracımız saniyeler içinde üretir; burada ise işin mantığına odaklanıyoruz.

Şifreler nasıl ele geçirilir?

Bir şifreyi korumak için önce nasıl kaybedildiğini bilmek gerekir. En sık yollar şunlardır:

• Tahmin ve deneme: Programlar sık kullanılan şifreleri, sözlükteki kelimeleri, isimleri, tarihleri ve bunların bilinen türevlerini (a yerine @, sona 123 eklemek gibi) sırayla dener.
• Sızıntıdan gelen listeler: Üye olduğunuz bir sitenin veritabanı ele geçirilirse e-posta adresiniz ve şifreniz başkalarının eline geçebilir. Bu listeler daha sonra başka sitelerde denenir.
• Sahte sayfalar: Şifrenizi kendiniz, gerçek sanıp sahte bir sayfaya yazarsınız. Bunu oltalama linki nasıl anlaşılır yazımızda ayrıntılı anlattık.

Uzun ve rastgele bir şifre ilk yola karşı korur. İkinci ve üçüncü yola karşı ise şifrenin gücü tek başına yetmez; o şifreyi başka hiçbir yerde kullanmamak ve iki adımlı doğrulama gerekir. Güçlü şifrenin kuralları bu yüzden birden fazladır.

Uzunluk, karmaşıklıktan daha önemlidir

Bir şifreyi deneme yoluyla bulmanın zorluğu, olası tüm kombinasyonların sayısına bağlıdır. Şifreye eklenen her yeni karakter bu sayıyı katlar. Bu yüzden kısa bir şifreye sembol eklemek, onu birkaç karakter uzatmak kadar etkili olmaz.

Ancak burada bir şart var: karakterlerin rastgele olması gerekir. aaaaaaaaaaaaaaaa uzundur ama rastgele değildir. Galatasaray1905 da uzundur ama bir takım adı ve kuruluş yılıdır; deneme programları bu tür birleşimleri bilir. Uzunluk, ancak içerik tahmin edilemez olduğunda işe yarar.

Önemli hesaplar için en az 16 karakter iyi bir hedeftir. Bir şifre yöneticisi kullanıyorsanız ezberlemeniz gerekmeyeceği için daha da uzun şifreler seçebilirsiniz.

Akılda kalan güçlü şifre: kelime dizisi

Her şifreyi ezberlemeniz gerekmez, ama birkaç tanesini mutlaka hatırlamanız gerekir: bilgisayarınızın giriş şifresi, e-posta hesabınız ve kullanıyorsanız şifre yöneticinizin ana şifresi. Bunlar için en pratik yöntem kelime dizisidir (İngilizcede passphrase).

1. Birbiriyle ilgisi olmayan dört veya beş kelime seçin. Kelimeleri kafanızdan değil, rastgele seçmeye çalışın: bir kitabı rastgele sayfalardan açıp gözünüze çarpan kelimeyi almak veya zar atıp bir kelime listesinden seçmek gibi.
2. Kelimeleri bir ayraçla birleştirin: kayısı-fener-dalga-mektup-kiremit.
3. Site rakam veya büyük harf istiyorsa bir kelimenin baş harfini büyütün ve araya bir rakam ekleyin.

Bu tür bir şifre hem uzundur hem de kelimeler arasında anlamlı bir bağ olmadığı için tahmin edilmesi zordur. Aklınızda tutmak için kelimelerden küçük bir sahne kurabilirsiniz: fenerin ışığında dalgaların getirdiği bir mektup gibi.

Şarkı sözü, ünlü bir söz, atasözü veya şiir dizesi kullanmayın. Bunlar uzun görünse de yaygın ifadeler oldukları için deneme listelerinde bulunabilir. Önemli olan kelimelerin birlikte anlamsız olmasıdır.

Şifre örnekleri: hangisi ne kadar güçlü?

Her hesaba ayrı şifre

Güçlü bir şifreyi birden fazla yerde kullanmak, onu zayıf bir şifreye çevirir. Diyelim ki bir alışveriş sitesinde sızıntı oldu ve e-posta adresinizle şifreniz bir listeye düştü. Aynı şifreyi e-postanızda da kullanıyorsanız, saldırgan için artık tahmin etmeye gerek yoktur; şifreyi zaten bilir. Sızıntılardan etkilenip etkilenmediğinizi anlamak için veri sızıntısı kontrolü yazımıza bakabilirsiniz.

Küçük değişiklikler de çözüm değildir. Sifre!Instagram ve Sifre!Facebook gibi siteye göre değişen bir kalıp, bir şifre ele geçtiğinde diğerlerini de ele verir. Her hesaba birbirinden bağımsız, rastgele bir şifre gerekir. Bunu mümkün kılan şey de şifre yöneticisidir.

Şifre yöneticisi nedir?

Şifre yöneticisi, şifrelerinizi şifrelenmiş bir kasada saklayan ve giriş sayfalarında sizin yerinize dolduran bir programdır. Siz yalnızca kasayı açan tek bir şifreyi veya cihazınızın ekran kilidini, parmak izinizi ya da yüz tanımayı kullanırsınız. Terimlerin kısa açıklamaları internet terimleri sözlüğümüzde var.

Şifre yöneticisinin faydaları şunlardır:

• Ezber gerekmez: Her hesap için 20 karakterlik rastgele bir şifre kullanabilirsiniz.
• Sahte sitelere karşı ek koruma: Şifre yöneticisi şifreyi yalnızca kaydedildiği alan adında doldurur. Sahte bir sayfada otomatik doldurma çalışmıyorsa bu, adresi bir kez daha kontrol etmeniz için iyi bir işarettir.
• Uyarılar: Pek çok şifre yöneticisi aynı şifreyi birden fazla yerde kullandığınızı veya bir şifrenin bilinen bir sızıntıda göründüğünü size bildirir.

Hangi şifre yöneticisi?

Başlamak için ayrı bir program kurmanız gerekmeyebilir. Chrome ve Edge gibi tarayıcıların, Android'deki Google hesabının ve Apple cihazlardaki iCloud Anahtar Zinciri'nin yerleşik şifre yöneticileri vardır. Bu isimler örnektir, öneri değildir. Hepsi aynı işi yapar: şifreyi kaydeder, hesabınıza bağlı cihazlarda eşitler ve girişte doldurur.

Ayrı bir şifre yöneticisi seçecekseniz marka yerine şu ölçütlere bakın:

• Kullandığınız tüm cihazlarda (telefon, bilgisayar, tarayıcı) çalışıyor mu?
• Kasa kendi cihazınızda şifreleniyor mu, şirket şifrelerinizi okuyabiliyor mu? Bunu hizmetin güvenlik belgelerinde açıkça yazmalıdır.
• Bağımsız güvenlik denetimlerinden geçmiş mi ve sonuçlarını yayımlıyor mu?
• Kasayı açmak için iki adımlı doğrulama destekliyor mu?
• Uygulamayı yalnızca resmi uygulama mağazasından veya üreticinin kendi sitesinden indirebiliyor musunuz?

Şifre yöneticisini güvende tutmak

Tüm şifreleriniz tek bir kasada olduğunda, o kasayı iyi korumanız gerekir. Ana şifreyi yukarıdaki kelime dizisi yöntemiyle oluşturun ve başka hiçbir yerde kullanmayın. Kasaya bağlı hesapta iki adımlı doğrulamayı açın. Kurtarma seçeneklerini ilk gün ayarlayın. Telefonunuzun ve bilgisayarınızın ekran kilidini kapatmayın; kilitsiz bir cihazda kasa da korunmasız kalabilir.

Kaçınmanız gereken alışkanlıklar

• Kişisel bilgiler: Doğum tarihi, çocuğunuzun adı, plaka, telefon numarası. Bunlar sosyal medyadan kolayca öğrenilebilir.
• Klavye desenleri: qwerty, 1q2w3e, asdfgh gibi yan yana tuşlar.
• Tahmin edilebilir değişiklikler: Şifreyi değiştirmek zorunda kalınca sonuna bir rakam eklemek (...1, ...2).
• Şifreyi mesajla paylaşmak: Şifreler sohbet geçmişinde ve yedeklerde yıllarca kalır. Paylaşmanız gerekiyorsa şifre yöneticisinin paylaşım özelliğini kullanın veya sonradan şifreyi değiştirin.
• Güvenlik sorularına gerçek cevap vermek: "Annenizin kızlık soyadı" gibi soruların cevabı kolay araştırılabilir. Mümkünse bu cevapları da rastgele bir ifade olarak belirleyip şifre yöneticisine kaydedin.

Evdeki cihazların şifreleri de bu kurallara dahildir. Modemin yönetici şifresi ve Wi-Fi şifresi için modem güvenliği ve Wi-Fi şifresi değiştirme rehberlerimize bakabilirsiniz.

Şifre tek başına yeterli değil

En iyi şifre bile sahte bir sayfaya yazıldığında işe yaramaz. Bu yüzden şifreyi ikinci bir kanıtla desteklemek gerekir. İki adımlı doğrulama açık bir hesapta, şifreyi öğrenen biri telefonunuz veya güvenlik anahtarınız olmadan giriş yapamaz. Önce e-posta hesabınızdan başlayın, çünkü diğer hesapların sıfırlama bağlantıları oraya gelir.

Güvenli şifre alışkanlıkları üzerine daha fazla okumak isterseniz kardeş sitemiz rastgelesifre.com.tr bu konuya ayrılmıştır. Diğer hesap güvenliği tehditlerinin genel bir özeti için siber saldırı çeşitleri yazımızı okuyabilirsiniz.