Kısaca cevap
Ücretsiz bir VPN'in sunucu, bant genişliği ve personel masrafı vardır; bu masraflar sizden para almadan karşılanıyorsa genellikle reklam, kullanım verisi veya ücretli sürüme geçiş yoluyla karşılanır. Kullanmadan önce gizlilik politikasına, bağımsız denetime, şirketin hangi ülkede kurulu olduğuna ve uygulamanın istediği izinlere bakın. Tanınmış bir sağlayıcının sınırlı ücretsiz sürümü, kısa ve hafif kullanımlar için makul bir seçenek olabilir.
Bu sayfada
Bir VPN uygulaması kurduğunuzda, internet trafiğinizin tamamını tanımadığınız bir şirketin sunucularından geçirmeyi kabul etmiş olursunuz. Normalde bu trafiği internet sağlayıcınız görür; VPN açıkken bu görünürlük büyük ölçüde VPN şirketine geçer. Yani VPN seçmek aslında "kime güveneceğim?" sorusuna cevap vermektir. Ücretsiz bir hizmette bu soru daha da önemli hale gelir, çünkü şirketin sizden nasıl para kazandığı açıkça görünmez.
VPN (Virtual Private Network, sanal özel ağ), cihazınızla bir sunucu arasında şifreli bir tünel kuran hizmettir. Bu ve benzeri terimlerin kısa açıklamalarını internet terimleri sözlüğümüzde bulabilirsiniz. Mağazada VPN kılığına girmiş sahte uygulamaları tanıma konusunu ayrıca sahte VPN uygulamaları yazımızda anlattık; bu yazı ise gerçekten çalışan ama ücret almayan hizmetlerin riskine odaklanıyor.
Ücretsiz VPN'ler nasıl para kazanır?
Bir iş modeli kendi başına kötü değildir. Önemli olan, modelin sizin gizliliğinize ne kadar dokunduğudur. Aşağıdaki tablo en yaygın modelleri özetler.
| Model | Nasıl işler? | Gizliliğinize etkisi |
|---|---|---|
| Reklam | Uygulama içinde reklam gösterilir; bazıları reklam kimliğinizi ve kullanım bilgilerinizi reklam ağlarıyla paylaşır. | Orta. Reklam ağlarının ne topladığı gizlilik politikasında yazmalıdır. |
| Veri toplama ve paylaşma | Ziyaret edilen siteler, cihaz bilgileri veya yaklaşık konum gibi veriler toplanıp "iş ortaklarıyla" paylaşılır. | Yüksek. VPN kullanma amacınızla doğrudan çelişir. |
| Ücretli sürüme yönlendirme (freemium) | Ücretsiz sürüm veri miktarı, hız veya sunucu sayısıyla sınırlıdır; asıl gelir ücretli abonelerden gelir. | Düşük olabilir; şirket gelirini sizin verinizden değil abonelikten elde eder. |
| Bağlantınızı paylaştırma | Bazı hizmetlerin koşullarında, cihazınızın bağlantısının başka kullanıcıların trafiği için kullanılabileceği yazar. | Yüksek. Başkasının trafiği sizin IP adresinizden çıkabilir. |
Tablodaki son satır özellikle dikkat ister. IP adresiniz internetteki bir tür dönüş adresidir; bu adresin sizinle ilişkilendirilebilmesinin ne anlama geldiğini IP adresinden kimlik bulunabilir mi yazımızda anlattık.
Ücretsiz hizmetlerde sık görülen diğer sınırlar
- Az sayıda sunucu: Ücretsiz kullanıcılar birkaç ülkeyle ve kalabalık sunucularla sınırlı kalabilir. Bu, yavaşlık ve sık kopma anlamına gelir.
- Veri kotası: Aylık veya günlük belirli bir miktardan sonra bağlantı durur. Video izlemek gibi yoğun kullanımlar için genellikle yetmez.
- Eski veya zayıf teknoloji: Bazı ücretsiz uygulamalar güncel şifreleme protokolleri yerine eski yöntemler kullanabilir. Hangi protokolün kullanıldığı uygulamada veya sitede yazmıyorsa bu bir soru işaretidir.
- Sızıntılar: VPN açıkken DNS sorguları (alan adını IP adresine çeviren sorgular) veya tarayıcının WebRTC özelliği gerçek IP adresinizi açığa çıkarabilir.
- Destek ve güncelleme eksikliği: Uygulama uzun süredir güncellenmiyorsa bulunan güvenlik açıkları da kapatılmıyor olabilir.
Kullanmadan önce neyi kontrol etmelisiniz?
Marka adına değil, aşağıdaki kriterlere bakın. Bir hizmet bu soruların çoğuna net cevap veremiyorsa, ücretsiz olması onu cazip yapmamalı.
- Gizlilik politikası: Politika var mı, açılıyor mu, anlaşılır mı? "Bağlantı kayıtları", "kullanım verileri", "iş ortaklarıyla paylaşım" ve "reklam" geçen bölümleri okuyun. Hangi verinin ne kadar süre saklandığı yazmalıdır.
- Bağımsız denetim: Şirket, kayıt tutmama iddiasını bağımsız bir denetim firmasına incelettirmiş mi? Denetim raporu veya özeti sitede yayımlanmış mı? Raporun tarihine de bakın; yıllar önceki bir denetim bugünkü durumu göstermeyebilir.
- Şirketin kimliği ve konumu: Uygulamayı yayımlayan şirketin adı, adresi ve hangi ülkede kurulu olduğu açıkça yazıyor mu? Şirketin bağlı olduğu ülkenin yasaları, kullanıcı verisinin kimlerle ve hangi koşullarda paylaşılabileceğini etkiler.
- Uygulama izinleri: Bir VPN'in rehberinize, SMS'lerinize veya fotoğraflarınıza ihtiyacı yoktur. İzin tablosunu sahte VPN uygulamaları yazımızda bulabilirsiniz.
- Mağazadaki veri güvenliği bilgisi: Resmi uygulama mağazaları, uygulamanın hangi verileri topladığını gösteren bir bölüm sunar. Bu bölümde "tarama geçmişi" veya "konum" paylaşımı görüyorsanız durun.
- Şeffaflık raporu: Bazı sağlayıcılar resmi makamlardan aldıkları veri taleplerini ve bunlara nasıl yanıt verdiklerini düzenli olarak yayımlar. Bu zorunlu değildir ama olumlu bir işarettir.
Ücretsiz VPN ne zaman kabul edilebilir?
Her durumda ücretli bir hizmete gerek yoktur. Şu koşullar bir aradaysa ücretsiz bir sürüm makul olabilir:
- Hizmet, asıl gelirini ücretli abonelerden elde eden tanınmış bir sağlayıcının sınırlı ücretsiz sürümüdür; ücretsiz sürüm için ayrı ve daha gevşek bir gizlilik politikası yoktur.
- Uygulama reklam göstermiyor veya reklam ağlarıyla veri paylaşmıyor.
- Kullanımınız kısa ve hafiftir: örneğin bir seyahatte halka açık bir ağda birkaç sayfaya bakmak.
- Veri kotası ve hız sınırı sizin için sorun değildir.
Buna karşılık sınırsız, hızlı, reklamsız ve tamamen bedava olduğunu iddia eden, şirketi belirsiz bir uygulama, "gerçek olamayacak kadar iyi" bir tekliftir. Halka açık Wi-Fi ağlarında VPN'in neyi koruduğunu halka açık Wi-Fi güvenliği yazımızda, VPN'in neyi gizleyip neyi gizlemediğini ise IP adresi gizleme rehberimizde anlattık.
Kullandığınız VPN'i kendiniz test edin
Hangi hizmeti seçerseniz seçin, birkaç dakikalık bir kontrol, VPN'in söylediğini yapıp yapmadığını gösterir:
- VPN kapalıyken IP adresim sayfamızı açın ve adresi not edin.
- VPN'i açın ve sayfayı yenileyin. IP adresi ve görünen konum değişmiş olmalı.
- WebRTC sızıntı testi aracımızla tarayıcının gerçek adresinizi açığa çıkarıp çıkarmadığına bakın.
- DNS sorgularınızın hâlâ internet sağlayıcınıza gidip gitmediğini DNS sızıntısı yazımızdaki yöntemle kontrol edin.
VPN, bir sitenin sizi tanımasını engellemez. Hesabınıza giriş yaptığınız her site sizi yine tanır. VPN ayrıca oltalama bağlantılarına veya zararlı dosyalara karşı koruma sağlamaz; bu konuda oltalama linkini tanıma yazımıza bakabilirsiniz.
Artık kullanmak istemediğiniz bir VPN'i nasıl bırakırsınız?
- Uygulamada varsa hesabınızı silin veya silme talebinde bulunun. Hesap oluşturduysanız verilerinizin silinmesini isteme yolu gizlilik politikasında yazmalıdır.
- Uygulamayı kaldırın, ardından cihaz ayarlarındaki VPN bölümünde kalan yapılandırma veya profil varsa silin.
- Uygulama mağazasındaki aboneliklerinizi kontrol edin; deneme süresinden sonra ücretli aboneliğe dönüşen bir kayıt kalmasın.
- VPN hesabı için kullandığınız şifreyi başka yerde de kullanıyorsanız değiştirin ve önemli hesaplarınızda iki adımlı doğrulamayı açın.
Sık sorulan sorular
Ücretsiz VPN kullanmak tehlikeli mi?
Her ücretsiz VPN tehlikeli değildir, ama hepsi bir şekilde para kazanmak zorundadır. Reklam, veri toplama veya ücretli sürüme yönlendirme en yaygın yollardır. Gizlilik politikası açık, şirketi belli ve bağımsız denetimden geçmiş bir hizmetin sınırlı ücretsiz sürümü, tanınmayan bir bedava uygulamadan çok daha az risklidir.
Ücretsiz VPN bankacılık için güvenli mi?
Bankacılık uygulamaları ve siteleri zaten HTTPS ile şifrelidir. Ücretsiz ve tanınmayan bir VPN bu işlemlere ek güvenlik katmaz, aksine trafiğinizi güvenmediğiniz bir şirketin sunucusundan geçirir. Hassas işlemleri kendi ev ağınızda veya mobil veride VPN'siz yapmak çoğu zaman daha güvenlidir.
Ücretsiz VPN neden bu kadar yavaş?
Ücretsiz kullanıcılar genellikle az sayıda sunucuyu paylaşır ve bazı hizmetler ücretsiz sürümde hızı bilerek sınırlar. Yavaşlık tek başına güvensizlik işareti değildir, ama hizmetin ücretsiz kullanıcıya ne kadar kaynak ayırdığını gösterir.
Kayıt tutmama (no-log) politikası yazan her VPN'e güvenebilir miyim?
Hayır. Bu bir şirket beyanıdır. Beyanı destekleyen bağımsız bir denetim raporu, şeffaflık raporu ve şirketin kim olduğuna dair açık bilgi varsa daha anlamlıdır. Politika metni belirsizse veya bağlantı çalışmıyorsa temkinli olun.
Tarayıcı eklentisi olan ücretsiz VPN'ler de aynı riskleri taşır mı?
Evet, hatta eklentiler çoğu zaman yalnızca tarayıcı trafiğini yönlendirir ve açtığınız sayfaları okuyabilecek geniş izinler ister. Eklentinin geliştiricisini, izinlerini ve gizlilik politikasını uygulamalarda olduğu gibi kontrol edin.