Alt Ağ Maskesi (Subnet Mask) Nedir? 255.255.255.0 Ne Anlama Gelir

Bir posta adresini düşünün: "Atatürk Caddesi No: 35". Caddenin adı bir grubu, kapı numarası o gruptaki tek bir binayı gösterir. IP adresleri de böyle iki parçadan oluşur. Sorun şu ki 192.168.1.35 yazısına bakarak caddenin nerede bitip kapı numarasının nerede başladığını anlayamazsınız. Bu sınırı söyleyen şey alt ağ maskesidir. IP adresinin genel yapısını IP adresi nedir yazımızda anlattık; burada yalnızca maskeye odaklanıyoruz. Terimlerin kısa açıklamaları internet terimleri sözlüğümüzde.

Alt ağ maskesi ne işe yarar?

Bilgisayarınız bir yere veri gönderirken önce tek bir soru sorar: "Bu adres benimle aynı ağda mı?"

• Aynı ağdaysa veriyi doğrudan o cihaza gönderir. Evdeki yazıcıya belge göndermek böyledir.
• Başka bir ağdaysa veriyi modeme, yani varsayılan ağ geçidine teslim eder. İnternetteki her site bu gruba girer.

Bu kararı verirken kendi IP adresini ve alt ağ maskesini kullanır. Maske yanlışsa karar da yanlış olur: bilgisayar yanındaki yazıcıyı çok uzakta sanabilir ya da internetteki bir sunucuyu evin içinde arayabilir.

255.255.255.0 ne demek?

Bir IPv4 adresi, noktalarla ayrılmış dört sayıdan oluşur. Her sayı 0 ile 255 arasındadır ve bilgisayarın gözünde 8 tane 0 veya 1'den (bit) oluşur. Toplamda 32 bit eder.

Maskede 255, "bu kısım ağa ait, sabit" demektir. 0 ise "bu kısım cihazlara ait, değişebilir" demektir. Örnekle görelim:

Yani bu bilgisayar 192.168.1 ağındadır ve bu ağdaki numarası 35'tir. 192.168.1.20 adresli yazıcı aynı ağdadır; bilgisayar ona doğrudan ulaşır. 192.168.2.20 ise başka bir ağdadır; o adrese giden veri modem üzerinden yönlendirilir.

Ağ adresi ve yayın adresi

Her bloğun ilk ve son adresi cihazlara verilmez. 192.168.1.0/24 ağında:

• 192.168.1.0 ağ adresidir; ağın kendisinin adı gibidir.
• 192.168.1.255 yayın (broadcast) adresidir; buraya gönderilen mesaj ağdaki tüm cihazlara gider.
• Cihazlara verilebilecek adresler 192.168.1.1 ile 192.168.1.254 arasıdır: toplam 254 adres. Bunlardan biri de genellikle modemin kendisidir.

/24 yazılışı: CIDR gösterimi

255.255.255.0 yazmak uzun olduğu için daha kısa bir gösterim de kullanılır: IP adresinin sonuna bölü işareti ve maskedeki 1'lerin sayısı eklenir. 255.255.255.0 maskesinde 24 tane 1 vardır (8 + 8 + 8), bu yüzden /24 yazılır. Bu yazım biçimine CIDR gösterimi, sayının kendisine önek uzunluğu denir.

Örneğin 192.168.1.35/24, "adres 192.168.1.35, maske 255.255.255.0" demenin kısa yoludur. Özel IP adresi aralıkları yazımızda gördüğünüz 10.0.0.0/8 ve 172.16.0.0/12 ifadeleri de aynı mantıkla yazılmıştır.

Yaygın alt ağ maskeleri ve cihaz sayıları

Önek uzunluğu arttıkça ağ küçülür. Her adımda cihaz sayısı yaklaşık yarıya iner. Tablodaki "kullanılabilir adres" sütunu, ağ ve yayın adresleri çıkarıldıktan sonra cihazlara verilebilecek adres sayısıdır.

Bir adresin hangi ağa düştüğünü, ağın ilk ve son adresini veya iki adresin aynı ağda olup olmadığını elle hesaplamak yerine sitemizdeki Subnet hesaplayıcı ile birkaç saniyede görebilirsiniz. Adresi ve maskeyi (veya /24 gibi kısa yazılışı) girmeniz yeterlidir.

Alt ağ maskenizi nerede görürsünüz?

Windows

1. Başlat menüsüne cmd yazıp Komut İstemi'ni açın.
2. ipconfig yazıp Enter'a basın.
3. Kullandığınız bağlantının (Wi-Fi veya Ethernet) altında Alt Ağ Maskesi satırını bulun. Hemen üstünde IPv4 adresiniz, altında da varsayılan ağ geçidi yazar.

macOS

Sistem Ayarları > Ağ bölümünde bağlantınızı seçip Ayrıntılar'a tıklayın. TCP/IP sekmesinde IP adresinin altında Alt Ağ Maskesi görünür.

iPhone ve iPad

Ayarlar > Wi-Fi bölümünde bağlı olduğunuz ağın yanındaki (i) simgesine dokunun. IPv4 adresi bölümünde Alt Ağ Maskesi satırı yer alır.

Android

Android telefonların çoğu Wi-Fi ağ ayrıntılarında maskeyi uzun haliyle göstermez. IP ayarını Statik'e aldığınızda ise maske Ağ önek uzunluğu adıyla bir sayı olarak (ör. 24) görünür. Bu sayıyı yukarıdaki tablodan maskeye çevirebilirsiniz. Ayarı incelemek için statiğe aldıysanız, kaydetmeden çıkın; yanlış bir statik ayar bağlantınızı kesebilir.

Maske ne zaman sorun çıkarır?

Cihazınız adresini modemden otomatik alıyorsa maske de doğru gelir. Sorunlar genellikle birisi ayarları elle yazdığında ortaya çıkar:

• Maske yanlış yazılmışsa (ör. evde 255.255.0.0), bilgisayar aynı ağda olmayan adresleri de yerel sanabilir ve bazı sitelere ulaşamaz.
• Maske ile ağ geçidi uyumsuzsa, yani modemin adresi maskeye göre başka bir ağda kalıyorsa, bilgisayar modeme hiç ulaşamaz ve internet kesilir.
• İki cihaz farklı maske kullanıyorsa, biri diğerini görürken diğeri onu göremeyebilir. Yazıcı veya ağ diski ara ara kaybolur.

En güvenli çözüm, IP ayarını yeniden otomatiğe almaktır. Otomatik ve elle adres verme arasındaki farkı statik ve dinamik IP adresi yazımızda, adresleri dağıtan sistemi DHCP nedir yazımızda bulabilirsiniz.

IPv6'da alt ağ maskesi var mı?

IPv6'da noktalı maske kullanılmaz; yalnızca önek uzunluğu yazılır. Ev ağlarında bu değer neredeyse her zaman /64'tür. Bu yüzden telefonunuzda veya bilgisayarınızda IPv6 adresinin yanında "64" görmeniz normaldir.