Tor Tarayıcı Nedir? Güvenli mi, Nasıl Kullanılır

Bir kolinin üç kat kutuya konduğunu düşünün. En dıştaki kutuda yalnızca ilk kuryenin adresi yazar. İlk kurye kutuyu açar, içinde ikinci kuryenin adresinin yazdığı bir kutu bulur ve onu yollar. İkinci kurye de aynısını yapar. Üçüncü kurye son kutuyu açtığında paketin nereye gideceğini öğrenir, ama paketi ilk kimin gönderdiğini bilmez. Tor'un adı da buradan gelir: İngilizce "The Onion Router", yani soğan gibi katmanlı yönlendirme. Bu yazıda bu yöntemin ne işe yaradığını, neyi yapamadığını ve Tor Tarayıcı'yı nasıl güvenle kuracağınızı anlatıyoruz.

Tor nasıl çalışır? Soğan katmanları basitçe

Normalde bir siteye bağlandığınızda site, internet sağlayıcınızın size verdiği genel IP adresinizi görür; internet sağlayıcınız da hangi siteye bağlandığınızı görür. Tor Tarayıcı'yı açtığınızda yol şöyle değişir:

1. Tor Tarayıcı, Tor ağındaki binlerce sunucu (bunlara röle denir) arasından rastgele üç tanesini seçer: giriş, orta ve çıkış rölesi.
2. İsteğiniz, her röle için ayrı bir anahtarla olmak üzere üç kat şifrelenir.
3. Giriş rölesi sizin IP adresinizi görür ama isteğin nereye gideceğini göremez; yalnızca kendi katmanını açıp paketi orta röleye yollar.
4. Orta röle ne sizi ne de gideceğiniz siteyi bilir; paketi çıkış rölesine iletir.
5. Çıkış rölesi son katmanı açar ve isteği siteye gönderir. Site, çıkış rölesinin IP adresini görür.

Cevap aynı yoldan size döner. Tor Tarayıcı bu üçlü yolu belirli aralıklarla ve farklı siteler için ayrı ayrı yeniler. (Röle, şifreleme gibi terimlerin kısa açıklamaları için internet terimleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.)

Tor, VPN ve proxy'den nasıl ayrılır?

VPN ve proxy'de trafiğiniz tek bir aracının üzerinden geçer ve o aracı hem sizi hem gittiğiniz siteyi görür; güveni o şirkete devredersiniz. Tor'da ise bu bilgi üç ayrı röleye bölünür. Bir röleyi işleten kişi tek başına tüm resmi göremez. Diğer yöntemlerle ayrıntılı karşılaştırma için VPN nedir ve proxy ile VPN farkı yazılarımıza, tüm IP gizleme yöntemlerinin özeti için IP adresi gizleme rehberimize bakabilirsiniz.

Tor'u kimler, neden kullanır?

Tor, gizliliği korumak amacıyla geliştirilmiş, açık kaynak kodlu bir projedir ve kâr amacı gütmeyen Tor Projesi tarafından sürdürülür. Meşru kullanım alanları geniştir:

• Kişisel gizlilik: Reklam şirketlerinin ve veri toplayıcıların sizi siteden siteye izlemesini zorlaştırmak.
• Gazetecilik: Gazetecilerin araştırma yaparken kaynaklarını ve çalışma konularını korumak.
• Araştırma: Güvenlik araştırmacılarının ve akademisyenlerin bir sitenin farklı yerlerden nasıl göründüğünü incelemesi, kendi izlerini bırakmadan inceleme yapması.
• Hassas konularda bilgi arama: Sağlık, hukuk veya kişisel bir sorun hakkında, arama geçmişinin kimseyle eşleşmesini istemeden bilgi edinmek.
• Kuruluşların güvenli iletişimi: Bazı haber kuruluşları ve sivil toplum örgütleri, kendilerine güvenli şekilde ulaşılabilmesi için sitelerinin Tor'a özel .onion adresli sürümlerini sunar.

Tor ağında yasa dışı içerik barındıran yerler de bulunduğu bilinir. Bu yazı yalnızca Tor'un yasal gizlilik amaçlı kullanımını anlatır; bu tür yerlerden uzak durmanızı, tanımadığınız .onion bağlantılarını açmamanızı öneririz.

Tor'un sınırları: Dürüst tablo

Tor Tarayıcı, tüm kullanıcılarını olabildiğince birbirine benzer göstermeye çalıştığı için tarayıcı parmak izine karşı en güçlü seçeneklerden biridir. Ancak bu koruma, ayarlarıyla oynamadığınız sürece geçerlidir.

Tor Tarayıcı'yı nereden indirmeli?

Tor Tarayıcı'yı yalnızca Tor Projesi'nin resmi sitesinden (torproject.org) veya Android'de Google Play'deki resmi kayıttan indirin. Arama sonuçlarında reklam olarak çıkan siteler, "Tor hızlandırıcı", "Tor Pro" gibi adlar taşıyan uygulamalar ve mesajla gelen bağlantılar sahte olabilir. Sahte bir gizlilik aracı, koruması gereken bilgileri toplamak için tasarlanmış olabilir. Bu tür uygulamaları nasıl tanıyacağınızı sahte VPN uygulamaları yazımızda anlattık; aynı işaretler sahte Tor uygulamaları için de geçerlidir.

Windows'ta kurulum ve ilk bağlantı

1. Tarayıcınızın adres çubuğuna torproject.org yazın ve sitenin indirme bölümüne gidin. Adresin doğru yazıldığından emin olun.
2. Windows için olan indirme bağlantısını seçin ve kurulum dosyasını indirin.
3. İndirilen dosyayı çalıştırın. Windows bir güvenlik uyarısı gösterirse yayımcının Tor Projesi olduğunu kontrol edin.
4. Kurulum dilini seçin, kurulacak klasörü onaylayın ve kurulumu tamamlayın. Tor Tarayıcı varsayılan olarak Masaüstü'ne kurulabilir; bu normaldir.
5. Tor Tarayıcı'yı açın. Karşınıza çıkan bağlantı ekranında Bağlan düğmesine tıklayın.
6. Bağlantı kurulduğunda tarayıcı açılır. Çoğu ağda bu kadarı yeterlidir.

Bağlantı kurulamıyorsa önce saat ve tarih ayarınızın doğru olduğunu kontrol edin. Ağınızda Tor'a bağlantı kısıtlanıyorsa bağlantı ekranındaki ayarlardan köprü seçeneğini deneyebilirsiniz. Erişim kısıtlamalarının teknik türlerini erişim engeli türleri yazımızda anlattık.

Android'de kurulum

1. Google Play Store'u açın ve "Tor Browser" araması yapın.
2. Geliştirici adının The Tor Project olduğunu kontrol edin. Benzer adlı başka uygulamaları kurmayın.
3. Uygulamayı yükleyin ve açın, ardından Bağlan'a dokunun.
4. Bağlantı kurulduktan sonra tarayıcıyı normal şekilde kullanabilirsiniz.

iPhone ve iPad için Tor Projesi'nin kendi Tor Tarayıcı uygulaması yoktur. App Store'da Tor adını taşıyan uygulamalar başka geliştiricilere aittir; kurmadan önce Tor Projesi'nin sitesinde iOS için hangi uygulamayı önerdiğine bakın.

Güvenli kullanım için temel kurallar

• Kişisel hesaplarınıza giriş yapmayın. E-posta, sosyal medya veya banka hesabınıza Tor içinden giriş yapmak, gizlemeye çalıştığınız kimliği siteye kendiniz vermek demektir. Ayrıca bazı hizmetler alışılmadık konumdan giriş gördüğü için hesabınızı geçici olarak kilitleyebilir.
• Eklenti kurmayın, pencereyi tam ekran yapmayın. Eklentiler ve farklı pencere boyutları sizi diğer Tor kullanıcılarından ayırır. Tor Tarayıcı pencereyi bilerek belirli ölçülerde tutar.
• İndirdiğiniz belgeleri çevrim içiyken açmayın. PDF veya kelime işlemci belgeleri, açıldıklarında Tor dışından internete bağlanıp gerçek adresinizi gösterebilir. Tor Tarayıcı bu konuda sizi uyarır.
• Güvenlik düzeyini ihtiyacınıza göre seçin. Ayarlardaki güvenlik düzeyini yükseltmek bazı sitelerin düzgün çalışmamasına yol açar, ama saldırı yüzeyini azaltır.
• Güncel tutun. Tor Tarayıcı güncelleme bildirdiğinde ertelemeyin; güvenlik yamaları gizliliğiniz için önemlidir.
• İşiniz bitince "Yeni Kimlik" kullanın veya tarayıcıyı kapatın. Böylece çerezler ve oturum bilgileri temizlenir.

Tor'un çalıştığını nasıl kontrol edersiniz?

Tor Tarayıcı açıkken IP Adresim sayfamızı açın. Göreceğiniz adres, kendi internet sağlayıcınıza değil bir Tor çıkış rölesine ait olmalıdır. Adresin hangi kuruluşa ve ülkeye kayıtlı olduğunu IP adresi sorgulama aracımızla görebilirsiniz. Aynı sayfayı normal tarayıcınızda açarsanız kendi adresinizi görürsünüz; bu, Tor'un yalnızca kendi içindeki trafiği kapsadığının basit bir kanıtıdır. Görünen konumun sizinle ilgisi olmaması normaldir; nedenini IP konumu neden yanlış yazımızda anlattık.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Tor Tarayıcı kullanırken bulunduğunuz ülkenin mevzuatına ve kullandığınız hizmetlerin kurallarına uygun hareket edin; Tor, hukuka aykırı bir işlemin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.