Kısaca cevap
Birincil (tercih edilen) DNS, cihazınızın site adreslerini ilk olarak sorduğu sunucudur. İkincil (alternatif, diğer) DNS ise ona ulaşılamadığında başvurulan ikinci sunucudur. Ancak "ikincil DNS yalnızca birincil çökünce kullanılır" kuralı her cihazda geçerli değildir: bazı sistemler iki sunucuya da sorabilir veya aralarında gidip gelebilir. Bu yüzden iki kutuya da aynı sağlayıcının iki adresini yazmak en tutarlı seçimdir; özellikle aile filtresi kullanıyorsanız filtreli ve filtresiz DNS'i karıştırmayın.
Bu sayfada
DNS ayarını açtığınız ekrana göre aynı iki kutu farklı adlarla karşınıza çıkar. Windows "Tercih edilen DNS sunucusu" ve "Diğer DNS sunucusu" der, modeminiz "Birincil DNS" ve "İkincil DNS" ya da yalnızca "DNS 1" ve "DNS 2" yazabilir. iPhone ve Mac'te ise kutu yoktur; alt alta sıralanmış bir liste vardır. Adlar değişse de soru aynıdır: Bu iki adres arasında gerçekten bir fark var mı?
İki DNS kutusu neden var?
DNS sunucusu, site adlarını IP adreslerine çeviren sunucudur. (DNS, IP gibi terimlerin kısa açıklamaları için internet terimleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.) Bu sunucuya ulaşılamazsa internet bağlantınız açık olsa bile siteler açılmaz. İkinci bir DNS adresi, tam da bu durum için vardır: Biri cevap vermezse cihaz diğerine sorar.
Tanınmış DNS sağlayıcıları bu yüzden iki adres yayımlar. Örneğin Cloudflare için 1.1.1.1 ve 1.0.0.1, Google için 8.8.8.8 ve 8.8.4.4. Bu iki adres aynı hizmete aittir ve aynı cevapları verir. Tüm sağlayıcıların adresleri güncel DNS adresleri sayfamızda.
Farklı cihazlarda iki kutunun adı
| Nerede? | Birinci kutu | İkinci kutu |
|---|---|---|
| Windows 11 Ayarlar | Tercih edilen DNS | Diğer DNS |
| Windows Denetim Masası | Tercih edilen DNS sunucusu | Diğer DNS sunucusu |
| Ev modemleri | Birincil DNS / DNS 1 | İkincil DNS / DNS 2 |
| iPhone, iPad, Mac | Listedeki ilk adres | Listedeki sonraki adresler |
| Android Özel DNS | Tek bir alan adı yazılır; ikinci kutu yoktur | |
Modem arayüzlerindeki adlar markaya göre değişir. Adları farklı olsa da hepsi aynı işi yapar.
Yaygın yanlış: "İkincil DNS yalnızca yedektir"
Birçok anlatımda ikincil DNS'in yalnızca birincil sunucu tamamen çöktüğünde devreye girdiği söylenir. Bu, gerçeğin basitleştirilmiş halidir. Cihazların ve modemlerin iki sunucuyu nasıl kullandığı birbirinden farklıdır:
- Windows: Genellikle önce tercih edilen sunucuya sorar. Kısa bir süre içinde (yaklaşık bir saniye) cevap alamazsa diğer sunuculara da sorar. Cevap veren sunucuyu bir süre için öne alabilir; yani birincil sunucu düzeldikten sonra da bir süre ikincil kullanılmaya devam edebilir.
- Bazı işletim sistemleri ve modemler: Sorguyu iki sunucuya aynı anda gönderip ilk gelen cevabı kullanabilir, en hızlı cevap veren sunucuyu tercih edebilir veya sorguları sunucular arasında sırayla dağıtabilir.
- iPhone ve Mac: Listedeki sırayı dikkate alır ama davranış sürüme göre değişebilir.
Pratik sonuç şu: İkincil kutuya yazdığınız sunucunun, birincil sunucu çalışırken de kullanılabileceğini varsayın. İki adres aynı sağlayıcıya aitse bu hiçbir sorun yaratmaz, çünkü ikisi de aynı cevabı verir. Sorun, iki kutuya farklı davranan sunucular yazıldığında başlar.
Önemli ayrıntı: "Böyle bir site yok" da bir cevaptır
Cihaz ikincil sunucuya genellikle birincil sunucu hiç cevap vermediğinde başvurur. Birincil sunucu "bu site yok" veya filtreli bir DNS'te "bu site engelli" cevabı verirse, bu da geçerli bir cevaptır; çoğu cihaz aynı soruyu bir de ikincil sunucuya sormaz. Yani ikincil DNS, birincil sunucunun verdiği cevabı "düzeltmek" için kullanılmaz.
İki farklı sağlayıcıyı karıştırmak doğru mu?
Sık görülen bir ayar, birincil kutuya Cloudflare'i (1.1.1.1), ikincil kutuya Google'ı (8.8.8.8) yazmaktır. Bu ayar çalışır, ama bilerek seçilmelidir.
| Artıları | Eksileri |
|---|---|
| Bir sağlayıcının hizmetinde genel bir kesinti olursa diğer sağlayıcı cevap vermeye devam eder. Aynı sağlayıcının iki adresi ise aynı kesintiden birlikte etkilenebilir. | Sorgularınız iki farklı şirkete dağılır; iki gizlilik politikasına birden güvenmiş olursunuz. |
| Filtresiz iki sağlayıcı aynı cevabı vereceği için günlük kullanımda fark hissedilmez. | Sağlayıcılardan biri filtreliyse engeller tutarsız çalışır (aşağıda açıklıyoruz). |
| — | Bir sorun çıktığında hangi sunucunun sebep olduğunu anlamak zorlaşır. |
Filtreli ve filtresiz DNS'i asla karıştırmayın
Birincil kutuya aile filtreli bir DNS (ör. Cloudflare for Families 1.1.1.3), ikincil kutuya filtresiz bir DNS (ör. 8.8.8.8) yazdığınızı düşünün. Cihazınız bazı sorguları ikincil sunucuya gönderdiğinde filtre devre dışı kalır. Aynı site bir gün engellenir, ertesi gün açılır. Aynı durum zararlı site engelleyen Quad9 ile filtresiz bir DNS'i karıştırdığınızda da geçerlidir.
Kural: Filtreli bir DNS kullanıyorsanız iki kutuya da aynı filtreli hizmetin iki adresini yazın. Aile filtresi için doğru adresleri aile dostu DNS rehberimizde bulabilirsiniz.
IPv6 kutularını unutmayın
Windows'ta ve birçok modemde IPv4 ve IPv6 için ayrı DNS kutuları vardır. Yani cihazınız aslında dört adrese kadar DNS sunucusu kullanabilir. IPv4 kutularına Cloudflare'i yazıp IPv6 ayarını otomatik bırakırsanız, IPv6 sorguları internet sağlayıcınızın DNS'ine gidebilir. Bu da yukarıdaki "karıştırma" durumunun farkında olmadan yaşanan halidir. Bağlantınızın IPv6 kullanıp kullanmadığını ana sayfamızdaki IP aracıyla görebilirsiniz.
İki kutunun da çalıştığını nasıl kontrol edersiniz?
Windows'ta Komut İstemi'ni açıp bir sorguyu doğrudan belirli bir sunucuya gönderebilirsiniz:
- Başlat'a cmd yazıp Komut İstemi'ni açın.
nslookup ipdns.com.tr 1.1.1.1yazıp Enter'a basın. Bir IP adresi cevabı geliyorsa birincil sunucu çalışıyordur.- Aynı komutu ikincil adresle tekrarlayın:
nslookup ipdns.com.tr 1.0.0.1. - İki komut da aynı türde cevap veriyorsa ayarınız tutarlıdır. Birinden "zaman aşımı" hatası alıyorsanız o adresi yanlış yazmış olabilirsiniz.
Bir alan adının kayıtlarını cihazınızdan bağımsız olarak görmek isterseniz DNS sorgulama aracımızı kullanabilirsiniz.
Hangi ayarı seçmelisiniz?
- Çoğu ev kullanıcısı: Aynı sağlayıcının iki adresi (ör.
1.1.1.1ve1.0.0.1). - Aile filtresi veya zararlı site koruması: Aynı filtreli hizmetin iki adresi; başka bir sağlayıcıyla asla karıştırmayın.
- Kesintilere karşı en yüksek dayanıklılık: İki farklı filtresiz sağlayıcı; gizliliğin iki şirkete dağıldığını bilerek.
- Emin değilseniz: Ayarı Otomatik bırakın; internet sağlayıcınızın DNS'i kullanılır.
Adresleri nereye yazacağınızı Windows 10 ve 11'de DNS sunucularını değiştirme ve DNS ayarları nasıl değiştirilir rehberlerimizde adım adım anlattık.
Sık sorulan sorular
İkincil DNS kutusunu boş bırakabilir miyim?
Bırakabilirsiniz; internetiniz çalışır. Ancak birincil sunucuya ulaşılamadığında cihazın soracağı başka bir sunucu kalmaz ve siteler açılmaz. Aynı sağlayıcının ikinci adresini yazmanız önerilir.
İkincil DNS internetimi yavaşlatır mı?
Hayır. İkincil adres yalnızca cihazın soru sorabileceği ikinci bir sunucudur. Her iki sunucu da sağlıklı çalışıyorsa hız farkı hissetmezsiniz.
Birincil ve ikincil kutulara aynı adresi yazsam ne olur?
Bir hata oluşmaz ama ikinci kutunun hiçbir faydası kalmaz. O adrese ulaşılamadığında cihazın başvurabileceği başka bir sunucu olmaz.
Birincil kutuya 1.1.1.1, ikincil kutuya 8.8.8.8 yazmak doğru mu?
Çalışır ve bir sağlayıcıda kesinti olduğunda diğerine geçme şansı verir. Ancak sorgularınız iki farklı şirkete dağılır ve sağlayıcılardan biri filtreliyse engeller tutarsız çalışır. Çoğu kullanıcı için aynı sağlayıcının iki adresini kullanmak daha sade bir seçimdir.
Android Özel DNS ayarında neden ikincil kutu yok?
Özel DNS'e IP adresi yerine sağlayıcının alan adı yazılır. Bu adın arkasında sağlayıcının birden fazla sunucusu bulunur; yedekleme işini sağlayıcı kendisi üstlenir.
