Kısaca cevap
İnternet paketleri hızı Mbps (saniyede megabit), indirme programları ise çoğunlukla MB/s (saniyede megabayt) ile gösterir. Bir bayt sekiz bit olduğu için Mbps değerini 8'e böldüğünüzde MB/s karşılığını bulursunuz. Yani 100 Mbps'lik bir bağlantıda indirme programında en fazla yaklaşık 12,5 MB/s görmeniz normaldir; hattınız yavaş değildir.
Bu sayfada
Yeni bir internet paketine geçtiniz, ilk iş büyük bir oyun indirmeye başladınız ve ekranda gördüğünüz sayı paketinizde yazan sayının sekizde biri kadar. İlk düşünce genellikle "sağlayıcı beni kandırıyor" olur. Aslında iki ekran aynı hızı farklı birimlerle yazıyordur: biri bit, diğeri bayt.
Bu yazıda bit ile bayt farkını, dönüşümün nasıl yapıldığını ve bir dosyanın ne kadar sürede ineceğini kâğıt kalemle nasıl hesaplayabileceğinizi gösteriyoruz. Geçen terimlerin kısa açıklamaları için internet terimleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.
Bit ve bayt: iki farklı ölçü birimi
Bit, bilgisayarların kullandığı en küçük bilgi birimidir; 0 veya 1 değerini alır. Bayt ise 8 bitin bir araya gelmesiyle oluşur. Bir harf, bir sayı gibi basit bir karakter genellikle bir bayt yer kaplar.
Dosyaların boyutu bayt ile ölçülür: bir fotoğraf birkaç MB (megabayt), bir film birkaç GB (gigabayt) olabilir. İletişimde ise gelenek olarak bit kullanılır: veriler hat üzerinden bit bit gönderildiği için hat kapasitesi "saniyede kaç bit" şeklinde ifade edilir.
Kısaltmalardaki küçük harf farkı
| Yazılış | Açılımı | Nerede görürsünüz? |
|---|---|---|
| Mbps, Mb/s, Mbit/s | Saniyede megabit | İnternet paketleri, hız testleri, modem arayüzleri |
| MB/s, MBps | Saniyede megabayt | Tarayıcının indirme listesi, indirme programları, dosya kopyalama pencereleri |
| kbps | Saniyede kilobit (1 Mbps = 1000 kbps) | Eski ve yavaş bağlantılar, ses ve video kalitesi ayarları |
| Gbps | Saniyede gigabit (1 Gbps = 1000 Mbps) | Yüksek hızlı fiber paketler, ağ kartı ve kablo özellikleri |
Kural basittir: küçük b bit, büyük B bayt. Ekrandaki birimi okurken bu tek harfe dikkat etmek karışıklığın çoğunu çözer.
Dönüşüm: 8'e bölün, 8 ile çarpın
- Mbps'den MB/s'ye: 8'e bölün.
- MB/s'den Mbps'ye: 8 ile çarpın.
| Bağlantı hızı | Teorik en yüksek indirme |
|---|---|
| 8 Mbps | 1 MB/s |
| 16 Mbps | 2 MB/s |
| 50 Mbps | 6,25 MB/s |
| 100 Mbps | 12,5 MB/s |
| 200 Mbps | 25 MB/s |
| 500 Mbps | 62,5 MB/s |
| 1000 Mbps (1 Gbps) | 125 MB/s |
Tablodaki değerler yalnızca birim dönüşümüdür; herhangi bir sağlayıcının paketlerini veya fiyatlarını göstermez. Kendi paketinizdeki sayıyı 8'e bölerek aynı hesabı yapabilirsiniz.
Ters yönde bir örnek: İndirme programınız 9 MB/s gösteriyorsa bu, 9 × 8 = 72 Mbps'ye karşılık gelir. Bu değeri bir hız testi sonucuyla doğrudan karşılaştırabilirsiniz.
Bir dosya ne kadar sürede iner?
Süreyi hesaplamak için dosya boyutunu MB cinsinden yazıp saniyedeki MB değerine bölün. Aşağıdaki hesaplarda kolaylık için 1 GB = 1000 MB alınmıştır.
Örnek 1: 100 Mbps bağlantıda 50 GB'lık oyun
- Hız: 100 ÷ 8 = 12,5 MB/s
- Boyut: 50 GB = 50.000 MB
- Süre: 50.000 ÷ 12,5 = 4.000 saniye
- 4.000 ÷ 60 ≈ 66,7 dakika, yani yaklaşık 1 saat 7 dakika
Bu, her şeyin ideal gittiği durumdaki en kısa süredir. Gerçek süre genellikle biraz daha uzundur.
Örnek 2: 10 Mbps yükleme hızıyla 2 GB'lık videoyu buluta göndermek
- Hız: 10 ÷ 8 = 1,25 MB/s
- Boyut: 2 GB = 2.000 MB
- Süre: 2.000 ÷ 1,25 = 1.600 saniye
- 1.600 ÷ 60 ≈ 26,7 dakika, yani yaklaşık 27 dakika
Bu örnek, yükleme hızının neden önemli olduğunu da gösterir. Birçok bağlantıda yükleme hızı indirmeden düşüktür; bu yüzden aynı boyuttaki dosyayı göndermek, indirmekten uzun sürebilir. Bağlantı türlerine göre farkı fiber, VDSL ve ADSL farkı yazımızda anlattık.
Örnek 3: 1 GB'lık dosya, 25 Mbps bağlantı
- Hız: 25 ÷ 8 = 3,125 MB/s
- Süre: 1.000 ÷ 3,125 = 320 saniye
- 320 ÷ 60 ≈ 5,3 dakika, yani yaklaşık 5 dakika 20 saniye
Neden 8'e böldüğüm değeri bile tam göremiyorum?
Hesapladığınız değer teorik üst sınırdır. Pratikte biraz daha düşük bir hız görmeniz normaldir. Başlıca sebepler:
- Protokol ek yükü: Her veri paketinin başında, nereye gideceğini ve nasıl birleştirileceğini anlatan etiket bilgileri bulunur. Bu bilgiler de hattan geçer ama dosyanın parçası değildir.
- Şifreleme ve tekrar gönderim: Güvenli bağlantılar ek veri kullanır. Yolda kaybolan paketler yeniden gönderilir; paket kaybı arttıkça hız düşer.
- Karşı sunucunun hızı: İndirdiğiniz sunucu yoğunsa veya her kullanıcıya belirli bir hız veriyorsa sizin hattınız ne kadar geniş olursa olsun o hızı aşamazsınız.
- Wi-Fi ve cihaz: Zayıf sinyal veya eski bir ağ kartı hattın tamamını kullanmanızı engelleyebilir. Kablosuz ağ sorunları için Wi-Fi yavaş: sebepler ve çözümler yazımıza bakın.
- Diskin yazma hızı: Çok hızlı bağlantılarda eski bir sabit disk gelen veriyi yeterince hızlı kaydedemeyebilir.
- Evdeki diğer kullanım: Aynı anda başka cihazlar da hattı kullanıyorsa kapasite paylaşılır.
GB ile GiB karışıklığı
Bir karışıklık kaynağı daha vardır. Windows, dosya boyutlarını 1024 tabanlı hesaplar ama "GB" diye yazar. Bu yüzden Windows'ta 50 GB görünen bir dosya, 1000 tabanlı hesapta biraz daha büyüktür. Bu fark indirme süresini birkaç dakika değiştirebilir; hesaplarınızı kabaca yapmak için göz ardı edebilirsiniz.
Hangi hızın sizin için yeterli olduğunu nasıl anlarsınız?
Burada genel bir tablo vermek yerine kendi kullanımınıza bakmanızı öneririz. Evde aynı anda kaç kişinin video izlediğini, oyun indirdiğini veya görüntülü görüşme yaptığını düşünün. İzlediğiniz video platformlarının ve oyun mağazalarının yardım sayfalarında önerdikleri bağlantı hızı yazar. Bu değerleri toplayıp paketinizle karşılaştırın.
Hızınız yeterli ama oyunda veya görüşmede gecikme yaşıyorsanız sorun büyük olasılıkla hızda değil gecikmededir. Farkı ping, gecikme ve jitter nedir yazımızda anlattık. Bağlantınızın hangi sağlayıcı üzerinden çıktığını ise IP adresi sorgulama aracımızla görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
100 Mbps internetle saniyede kaç MB indirebilirim?
Teorik üst sınır 100 bölü 8, yani saniyede 12,5 MB'tır. Pratikte bağlantının kendi ek verisi ve karşı sunucunun hızı nedeniyle bu değerin biraz altında görmeniz normaldir.
Mb ile MB aynı şey mi?
Hayır. Küçük b bit, büyük B bayt demektir. Bir bayt sekiz bittir. Bu yüzden 8 Mb, 1 MB'a eşittir.
Hız testi 100 Mbps gösteriyor ama indirme 5 MB/s, sorun nerede?
5 MB/s yaklaşık 40 Mbps'ye karşılık gelir. Hız testi iyiyse fark büyük olasılıkla indirdiğiniz sunucunun o anki hızından, aynı anda çalışan başka indirmelerden veya Wi-Fi'dan kaynaklanır. Başka bir kaynaktan indirme yapıp karşılaştırın.
Gbps ne demek?
Saniyede gigabit demektir. 1 Gbps, 1000 Mbps'ye eşittir. Saniyede bayt cinsinden karşılığı teorik olarak 125 MB'tır.
Hangi programlar Mbps, hangileri MB/s gösterir?
Hız testleri ve internet paketleri genellikle Mbps kullanır. Tarayıcıların indirme listeleri ve birçok indirme programı ise çoğunlukla MB/s gösterir. Bazı uygulamalarda gösterim birimini ayarlardan değiştirebilirsiniz.
