Fiber, VDSL ve ADSL Farkı Nedir?

Aynı apartmanda oturan iki komşudan biri internetinden memnundur, diğeri sürekli şikâyet eder. Paketleri aynı, sağlayıcıları aynı olsa bile aralarındaki fark evlerine hangi kablonun geldiğinden kaynaklanabilir. İnternet paketi seçerken ya da "neden paketimin hızını alamıyorum?" diye düşünürken bakmanız gereken ilk şey, hattınızın hangi teknolojiyle çalıştığıdır.

Bu yazıda üç yaygın ev bağlantısı teknolojisini sade bir dille karşılaştırıyor, şu an hangisini kullandığınızı nasıl anlayacağınızı ve adresinizdeki seçenekleri nasıl sorgulayacağınızı anlatıyoruz. Belirli fiyat veya hız rakamı vermiyoruz; bunlar sağlayıcıya ve döneme göre değişir. Geçen terimler için internet terimleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.

ADSL: telefon hattı üzerinden internet

ADSL, telefon için döşenmiş bakır kabloları internet için de kullanır. Telefon konuşmasının kullanmadığı daha yüksek frekansları veri taşımak için ayırır; bu sayede aynı hattan hem telefon hem internet geçebilir.

Adındaki "A" asimetrik demektir: indirmeye yüklemeden çok daha fazla kapasite ayrılır. Web'de gezinme ve video izleme için bu mantıklıdır, ama büyük dosya gönderirken veya canlı yayın yaparken yükleme hızı darboğaz olur.

ADSL'in en büyük zayıflığı mesafedir. Bakır kabloda sinyal ilerledikçe zayıflar ve bozulur. Evin santralden veya bağlı olduğu dağıtım noktasından uzaklığı arttıkça elde edilebilecek hız belirgin şekilde düşer.

VDSL: daha hızlı ama daha kısa mesafe

VDSL de bakır hat kullanır, ama çok daha geniş bir frekans aralığından yararlanarak daha yüksek hızlara ulaşır. Bunun bedeli, yüksek frekansların bakırda daha çabuk zayıflamasıdır. Bu yüzden VDSL genellikle yalnızca kısa bakır mesafelerinde yüksek hız verir.

Pratikte VDSL kurulumlarında fiber kablo sokaktaki bir dağıtım kabinine kadar gelir, kabinden evinize kadar olan son kısım bakırdır. Bu kısım ne kadar kısaysa hız o kadar yüksek olur. Aynı sokakta kabine yakın ev ile uzak ev arasında bu yüzden belirgin fark olabilir.

Mesafenin yanında hattın durumu da önemlidir: bina içindeki eski telefon kabloları, oksitlenmiş ek yerleri ve prizler sinyali bozar. Modem arayüzünde "hat senkron hızı", "sinyal gürültü oranı" (SNR) veya "zayıflama" gibi değerler görürseniz bunlar hattın kalitesini anlatır. Modem arayüzüne nasıl gireceğinizi modem arayüzüne giriş yazımızda anlattık.

Fiber: ışıkla taşınan internet

Fiber optik kablolar veriyi elektrik yerine ışık darbeleriyle taşır. Işık, cam elyafın içinde çok az kayıpla uzun mesafe gidebilir. Bu yüzden fiberde evinizin santrale 500 metre mi yoksa birkaç kilometre mi uzakta olduğu, bakır hatlardaki gibi belirleyici değildir. Fiber elektriksel parazitten de etkilenmez.

Fiber bağlantının iki yaygın türü vardır:

• Eve kadar fiber (FTTH): Fiber kablo dairenizin içine kadar gelir ve bir fiber sonlandırma cihazına veya fiber girişli modeme takılır.
• Binaya kadar fiber (FTTB): Fiber binanın girişine kadar gelir; bina içinde daireye kadar olan kısım bakır veya ağ kablosudur.

Fiber bağlantılar genellikle daha yüksek hız, daha kararlı bir hat ve daha düşük gecikme sunar. Oyun ve görüntülü görüşmede gecikmenin neden önemli olduğunu ping, gecikme ve jitter nedir yazımızda anlattık. Yükleme hızı da bakır hatlara göre daha yüksek olabilir, ancak bu tamamen seçtiğiniz pakete bağlıdır.

Karşılaştırma tablosu

Bunların dışında koaksiyel kablo üzerinden çalışan kablo internet ve mobil şebeke üzerinden çalışan sabit kablosuz çözümler de vardır. Bu yazıda en yaygın üç türe odaklandık.

Şu an hangi bağlantıyı kullanıyorsunuz?

1. Modeme giden kabloya bakın. Modeminiz duvardaki telefon prizine ince bir telefon kablosuyla bağlıysa ADSL veya VDSL kullanıyorsunuz. Duvardan gelen ince, genellikle renkli uçlu bir fiber kablo ayrı bir cihaza veya modemin fiber girişine takılıysa eve kadar fiber vardır.
2. Modemin ışıklarına bakın. DSL bağlantılı modemlerde genellikle "DSL" yazan bir ışık, fiber bağlantılarda ise "PON" veya "Fiber" gibi bir ışık bulunur.
3. Faturaya veya sözleşmeye bakın. Paket adında teknoloji çoğu zaman yazar. Ancak adında "fiber" geçen bazı paketlerde son kısım bakır olabilir; emin değilseniz sağlayıcınıza "evime kadar fiber mi geliyor?" diye sorun.

Adresinizde hangi altyapı var? Nasıl sorgulanır?

Altyapı sorgulaması, adresinize hangi teknolojiyle ve hangi hızlara kadar internet verilebildiğini gösterir. Bunun için:

1. Adres bilginizi hazırlayın. Sorgulama ekranları genellikle il, ilçe, mahalle, sokak, bina ve daire numarasını sırayla sorar. Bazı ekranlar Ulusal Adres Veri Tabanı'ndaki adres kodunu da kabul eder.
2. Sağlayıcıların altyapı sorgulama sayfalarını kullanın. Birçok internet sağlayıcısının sitesinde adres girerek altyapıyı görebileceğiniz bir sorgulama bölümü bulunur.
3. e-Devlet Kapısı'nı kontrol edin. e-Devlet'in arama kutusuna "altyapı" yazarak adresinize yönelik internet altyapısı sorgulama hizmeti olup olmadığına bakabilirsiniz.
4. Sonucu dikkatli okuyun. Sorgulama sonucunda teknolojinin yanında "boş port" gibi bir uygunluk bilgisi de görünebilir. Altyapı olsa bile o an yeni bağlantı için yer olmayabilir.

Sorgulama sonuçlarındaki hız değerleri, o adres için teorik olarak sunulabilecek en yüksek hızı gösterir. Evinizin içindeki kablo tesisatı ve Wi-Fi, gerçek deneyiminizi ayrıca etkiler.

Altyapı mı, ev içi ağ mı?

Yavaşlığın her zaman altyapıdan kaynaklandığını düşünmeyin. Önce bir bilgisayarı modeme kabloyla bağlayıp ölçüm yapın; adil bir testin adımlarını internet hız testi nasıl yorumlanır yazımızda anlattık. Kablolu sonuç iyi, Wi-Fi kötüyse altyapıyı değiştirmek yerine Wi-Fi yavaşlığının sebeplerine bakın. Hız yalnızca akşamları düşüyorsa sebep teknoloji değil şebeke yoğunluğu olabilir; ayrıntısı internet akşamları neden yavaşlıyor yazımızda.

Bağlantınızın hangi sağlayıcı ağı üzerinden internete çıktığını IP adresi sorgulama aracımızla görebilirsiniz.