İnternet Hız Testi Nasıl Yapılır ve Sonuçlar Nasıl Yorumlanır

"Hız testine girdim, 30 çıktı. Bu iyi mi, kötü mü?" Bu sorunun cevabı tek bir sayıda değil, testin hangi koşulda yapıldığında gizlidir. Aynı evde, aynı dakikada, bir telefonla koridorda ölçülen hız ile modeme kabloyla bağlı bir bilgisayarda ölçülen hız birbirinden çok farklı olabilir. İkisi de "doğru"dur; ama farklı şeyleri ölçer.

Bu rehberde önce adil bir test için ortamı nasıl hazırlayacağınızı, sonra ekrandaki her değerin ne anlama geldiğini ve sonucu tarifenizle nasıl karşılaştıracağınızı anlatıyoruz. Geçen teknik terimlerin kısa açıklamalarını internet terimleri sözlüğümüzde bulabilirsiniz.

Hız testi aslında neyi ölçer?

Bir hız testi sitesine girdiğinizde tarayıcınız, size yakın bir test sunucusuyla bağlantı kurar. Önce küçük paketler gönderip ne kadar sürede geri geldiklerine bakar; bu ping değeridir. Sonra birkaç saniye boyunca olabildiğince çok veri indirir ve yükler. Bu sürede aktarılan veri miktarından indirme ve yükleme hızını hesaplar.

Yani test, sizin cihazınız ile o test sunucusu arasındaki yolun o andaki kapasitesini gösterir. Bu yol üzerinde cihazınızın ağ kartı, Wi-Fi sinyali, modem, internet sağlayıcınızın şebekesi ve test sunucusu vardır. Herhangi biri darboğaz olursa sonuç düşer. Testi yorumlamanın püf noktası, bu parçalardan hangisinin sonucu düşürdüğünü ayırmaktır.

Yaygın kullanılan hız testi hizmetlerine örnek olarak Speedtest by Ookla ve fast.com verilebilir. Birçok internet sağlayıcısının da kendi test sayfası vardır. Hangisini kullandığınızdan çok, her seferinde aynı koşullarda ölçmeniz önemlidir.

Adil bir test için hazırlık

Aşağıdaki adımlar hattınızın gerçek kapasitesini görmenizi sağlar. Hepsini her seferinde yapmak zorunda değilsiniz; ama sağlayıcınıza şikâyet edecekseniz ya da "sorun bende mi?" diye merak ediyorsanız bu koşullarda ölçün.

1. Bilgisayarı modeme kabloyla bağlayın. Ethernet kablosunu modemin arkasındaki LAN girişlerinden birine takın ve bilgisayarın Wi-Fi'ını kapatın. Kablo, Wi-Fi'daki mesafe, duvar ve komşu ağ etkisini ortadan kaldırır.
2. Evdeki diğer kullanımı durdurun. Başka biri film izliyorsa, bir konsol oyun indiriyorsa veya bir telefon fotoğraflarını buluta yüklüyorsa hat paylaşılır. Modeme bağlı cihazları modem arayüzünden görebilirsiniz.
3. Bilgisayardaki indirmeleri kapatın. Oyun mağazaları, bulut depolama uygulamaları ve işletim sistemi güncellemeleri arka planda çalışabilir.
4. VPN'i ve proxy'yi kapatın. Açıkken ölçülen hız, VPN sunucusunun uzaklığını da içerir.
5. Tarayıcıda gereksiz sekmeleri kapatın. Video oynatan veya sürekli yenilenen sekmeler testi etkileyebilir.
6. Testi en az üç kez tekrarlayın. Aradaki farklar normaldir. Birbirine yakın sonuçların ortalamasını alın; tek bir çok düşük veya çok yüksek değere takılmayın.
7. Farklı bir test sunucusu da deneyin. Çoğu test sitesi en yakın sunucuyu kendisi seçer; ayarlardan başka bir sunucu seçip sonucu karşılaştırın. Tek bir sunucu yoğunsa sonuç yanıltıcı olur.
8. Farklı saatlerde ölçün. Sabah ve akşam sonuçları arasında belirgin fark varsa bu, yoğun saat sıkışmasına işaret eder. Ayrıntısını internet akşamları neden yavaşlıyor yazımızda anlattık.

Kabloyla ölçerken bile bilgisayarın ağ kartı ve kablo sonucu sınırlayabilir. Bazı eski bilgisayarlar ve eski kablolar yüksek hızları taşıyamaz. Kablolu sonuç tarifenizden düşükse başka bir bilgisayarla veya başka bir kabloyla da deneyin.

Ekrandaki değerler ne anlama gelir?

Hızlar genellikle Mbps (saniyede megabit) cinsinden gösterilir. İndirme programları ise çoğu zaman MB/s (saniyede megabayt) kullanır. İkisi arasında sekiz kat fark vardır; bu yüzden "100 Mbps hattım var ama indirme 12 civarında görünüyor" durumu çoğu zaman bir arıza değil, birim farkıdır. Hesaplamasını Mbps ve MB/s farkı yazımızda örneklerle gösterdik.

Ping ve jitter'ın neyi ölçtüğünü ve kendi bilgisayarınızda komutla nasıl ölçüleceğini ping, gecikme ve jitter nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Yük altındaki gecikme

Bazı test siteleri ping'i iki kez gösterir: biri hat boştayken, diğeri indirme veya yükleme sürerken. İkinci değer birincisinden çok yüksekse hattınız dolduğunda modemin veya şebekenin kuyrukta paket biriktirdiğini gösterir. Bu durumda biri büyük bir dosya yüklerken evdeki oyuncu veya görüntülü görüşme yapan kişi gecikme hisseder.

Sonucu tarifenizle karşılaştırmak

Tarifenizdeki hız, ulaşılabilecek en yüksek değeri anlatır. Tarife tanıtımlarında bu değer çoğu zaman "…'e kadar" ifadesiyle yazılır. Sağlayıcınızın size söz verdiği asgari koşulları sözleşmenizden ve tarife bilgilerinden kontrol edin.

• Kablolu indirme tarifenize yakın: Hattınız sağlıklı. Wi-Fi'da yavaşlık hissediyorsanız sorun evin içindedir.
• Kablolu indirme belirgin şekilde düşük ama her saatte aynı: Modem, hat veya altyapı sorunu olabilir. Modemi yeniden başlatın; düzelmezse sağlayıcınızı arayın.
• Gündüz iyi, akşam düşük: Yoğun saat sıkışması olasıdır. Farklı saatlerde alınmış sonuçlarla sağlayıcıya başvurun.
• Yükleme indirmeden çok düşük: Bu tek başına arıza değildir. Birçok bağlantı türünde yükleme hızı tasarım gereği indirmeden düşüktür. Hangi teknolojide nasıl olduğunu fiber, VDSL ve ADSL farkı yazımızda anlattık.

Sonuç düşükse ne yapmalı?

Önce kablolu ve Wi-Fi sonuçlarını yan yana koyun. Bu karşılaştırma sorunun yerini çoğu zaman tek başına gösterir:

1. Kabloda iyi, Wi-Fi'da kötüyse modemin yeri, frekans ve kanal seçimi gibi kablosuz ağ sorunlarına bakın. On sebebi ve çözümünü Wi-Fi yavaş: sebepler ve çözümler yazımızda sıraladık.
2. Kabloda da kötüyse modemi kapatıp 30 saniye bekleyin, açın ve ışıkların oturmasını bekleyip tekrar ölçün.
3. Hâlâ düşükse ölçüm sonuçlarınızın ekran görüntüsünü veya tarih-saat notlarını hazırlayıp sağlayıcınızın müşteri hizmetlerine başvurun. Hangi koşulda ölçtüğünüzü (kablolu, diğer cihazlar kapalı) söylemek arıza kaydını hızlandırır.
4. Bağlantı tamamen kopuyorsa hız testi yerine Wi-Fi bağlı ama internet yok rehberimizle başlayın.

Bilgisayarınızın modeme hangi hızda bağlandığını Windows'ta Ayarlar > Ağ ve İnternet > Ethernet ekranındaki bağlantı hızı satırında görebilirsiniz. Burada yazan değer tarifenizden düşükse sorun hattan önce, kablo veya ağ kartındadır.

Hız testi neyi göstermez?

Hız testi, test sunucusuna kadar olan yolu ölçer. Belirli bir sitenin, oyun sunucusunun veya platformun size ne hızla hizmet verdiğini göstermez. Bir platform yavaş, hız testi iyiyse sorun o platformun sunucusunda veya aradaki yolda olabilir; platformun kasıtlı olarak yavaşlatıldığı durumları bant daraltma nedir yazımızda ele aldık. Bir sitenin sunucusunun yanıt verip vermediğini ise site çalışıyor mu aracımızla kontrol edebilirsiniz.

Bağlantınızın hangi internet sağlayıcısı üzerinden çıktığını merak ediyorsanız IP adresi sorgulama aracımız sağlayıcı adını ve ağ numarasını gösterir. Bu bilgi, VPN'in gerçekten kapalı olduğunu kontrol etmek için de işe yarar.