DNS'i Modemden mi, Cihazdan mı Değiştirmeliyim?

Evinize su arıtma cihazı taktırmayı düşünün. Ana girişe takılan bir filtre evdeki her musluğu kapsar, ama siz evden çıkınca işe yaramaz. Yanınızda taşıdığınız matara filtresi ise yalnızca sizi korur, ama gittiğiniz her yerde çalışır. DNS için de benzer bir seçim yaparsınız: modem evin ana girişi, cihaz ise yanınızda taşıdığınız matara gibidir.

DNS ayarı cihazlarınıza nasıl ulaşır?

DNS, site adlarını IP adreslerine çeviren sistemdir. Bir cihaz evdeki Wi-Fi'a bağlandığında modem ona otomatik olarak bir IP adresi ve kullanacağı DNS sunucusunun adresini verir. Bu otomatik dağıtım işine DHCP denir. (Terimlerin kısa açıklamaları için internet terimleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.)

Çoğu ev modemi cihazlara DNS olarak kendi adresini (ör. 192.168.1.1) verir. Cihaz soruyu modeme sorar, modem de soruyu internet sağlayıcısının DNS'ine iletir. Bu yüzden DNS'i değiştirmek için iki yer vardır:

• Modemde: Modemin soruları ileteceği sunucuyu veya cihazlara dağıtacağı DNS adresini değiştirirsiniz. Tüm ev etkilenir.
• Cihazda: Cihaza "modemin söylediğini boş ver, şu sunucuya sor" dersiniz. Yalnızca o cihaz etkilenir.

Modem ile cihaz arasındaki farklar

Hangi durumda hangisi?

Modemi seçin, eğer…

• Evde çocuklar varsa ve tüm cihazlara aile filtresi uygulamak istiyorsanız. Hangi adresleri gireceğinizi aile dostu DNS rehberimizde anlattık.
• Akıllı TV, oyun konsolu veya ayar menüsü olmayan akıllı ev cihazlarınız varsa.
• Evdeki herkes için tek bir değişiklik yapıp her cihazla tek tek uğraşmak istemiyorsanız.

Cihazı seçin, eğer…

• Dizüstü bilgisayarınızı veya telefonunuzu farklı ağlarda da kullanıyor ve DNS'inizin her yerde aynı kalmasını istiyorsanız.
• Şifreli DNS kullanmak istiyorsanız; bu genellikle yalnızca cihazda mümkündür.
• Modemin yönetim şifresini bilmiyorsanız, kiracıysanız veya ortak bir ağ kullanıyorsanız.
• Değişikliği önce tek bir cihazda denemek, sorun çıkarmazsa tüm eve yaymak istiyorsanız.
• Evdeki diğer kişilerin internetini etkilemek istemiyorsanız.

İkisini birlikte kullanmak

Çoğu ev için en iyi sonuç ikisinin birleşimidir: Modemde tüm ev için bir DNS (ör. aile filtreli veya zararlı site engelleyen bir hizmet), sık dışarı çıkan telefon ve dizüstü bilgisayarda ise aynı sağlayıcının şifreli DNS ayarı. Böylece cihazlar evin dışında da aynı korumayı kullanır.

Şirket cihazları: İş bilgisayarınızda DNS'i değiştirmeyin. Şirketin iç sistemleri kendi DNS'ine ihtiyaç duyar ve bu ayar şirket kurallarıyla belirlenmiş olabilir.

Hangi ayar hangisini geçersiz kılar?

Farklı yerlerde farklı DNS'ler tanımlıysa şu sıra geçerlidir. Üstteki, alttakinin önüne geçer:

1. Tarayıcının güvenli DNS ayarı: Chrome, Edge veya Firefox'ta belirli bir sağlayıcı seçiliyse, o tarayıcı sistemin DNS'ini atlar. Diğer uygulamalar etkilenmez.
2. Cihaza elle girilen DNS: Cihaz, modemin önerdiği adresi kullanmaz.
3. Modemin dağıttığı DNS: Cihazda ayar "Otomatik" ise bu kullanılır.

Açık bir VPN ise bu sıralamanın dışında ayrı bir durumdur: Cihazın ve modemin DNS ayarlarını genellikle devre dışı bırakıp sorguları kendi sunucularına yönlendirir. Bunun düzgün çalışıp çalışmadığını DNS sızıntısı nedir? yazımızda anlattığımız testle kontrol edebilirsiniz.

Bu sıralama özellikle aile filtresinde önemlidir: Modemde filtre kurduysanız ama çocuğunuzun tarayıcısında başka bir sağlayıcıya ayarlı güvenli DNS açıksa, filtre o tarayıcıda çalışmaz.

Gözden kaçan iki durum

1. IPv6 DNS'i hâlâ internet sağlayıcısından gelebilir

Bağlantınız IPv6 kullanıyorsa modem, cihazlara IPv4 DNS'inin yanında bir de IPv6 DNS adresi dağıtabilir. Modemde yalnızca IPv4 DNS alanlarını değiştirirseniz, cihazlar IPv6 üzerinden hâlâ internet sağlayıcınızın DNS'ine sorabilir. Aynı durum cihazda yalnızca IPv4 ayarını değiştirdiğinizde de geçerlidir. Bağlantınızın IPv6 olup olmadığını ana sayfamızdaki IP aracıyla görebilir, IPv6 hakkında daha fazla bilgiyi IPv6 nedir? yazımızda bulabilirsiniz.

Windows'ta Komut İstemi'ne ipconfig /all yazdığınızda DNS Sunucuları satırının altında iki nokta üst üste (:) içeren uzun bir adres görüyorsanız, cihazınıza bir IPv6 DNS adresi de verilmiştir.

2. Bazı modemlerde DNS ayarı kilitli olabilir

İnternet sağlayıcılarının verdiği bazı modemlerde DNS alanları gizlenmiş, değiştirilemez hale getirilmiş veya kaydettiğiniz ayar bir süre sonra kendiliğinden eski haline dönüyor olabilir. Bu durumda yapabileceğiniz en kolay şey, DNS'i cihazların kendi ayarlarından değiştirmektir. Fabrika ayarlarına sıfırlanan bir modemin DNS ayarının da silineceğini unutmayın.

Şu an hangi DNS'i kullandığınızı nasıl anlarsınız?

1. Windows'ta Başlat'a cmd yazıp Komut İstemi'ni açın.
2. nslookup ipdns.com.tr yazın ve Sunucu (Server) satırına bakın.
3. Burada modemin adresini (ör. 192.168.1.1) görüyorsanız cihaz DNS'i modemden alıyordur; modemin hangi sunucuya sorduğunu modem arayüzünden kontrol edin. Kendi girdiğiniz bir adresi görüyorsanız cihaz ayarı geçerlidir.

Değişiklikten sonra eski kayıtların kalmaması için DNS önbelleğini temizlemeniz faydalı olur.

Karar verdiniz: Şimdi ne yapmalı?

• Modem, Android, iPhone, Mac ve tarayıcı adımları için: DNS ayarları nasıl değiştirilir? (resimli anlatım)
• Windows'ta Ayarlar, Denetim Masası ve Komut İstemi yöntemleri için: Windows 10 ve 11'de DNS sunucularını değiştirme
• Hangi adresleri gireceğiniz için: güncel DNS adresleri
• Değişikliğin riskleri ve modem güvenliği için: DNS değiştirmek güvenli mi?

Modemde değişiklik yapacaksanız modemin yönetim şifresini de değiştirin. Varsayılan şifreyle bırakılan modemler, DNS ayarının başkaları tarafından değiştirilmesine açık kalır.